Hij stak Jo Cox neer, maar wat weten we nu van hem?

Thomas Mair, verdachte van moord Over de motieven van Mair is nog veel onduidelijk. De politie bekijkt aanwijzingen dat hij extreem-rechtse sympathieën heeft.

Thomas Mair, verdacht van de moord op Jo Cox, zaterdag in de rechtbank Foto Elizabeth Cook/Reuters

Wie is de man die verdacht wordt van het neerschieten en neersteken van het Britse Lagerhuislid Jo Cox, donderdag? Was het een ‘psychopaat’ of is hij eerder een extreem-rechtse terrorist? Toen de rechter hem zaterdag bij zijn voorgeleiding vroeg wie hij was, zei hij alleen: „Mijn naam is Dood aan de verraders, vrijheid voor Brittannië.”

Thomas Mair (52) is beschuldigd van moord, zware mishandeling en illegaal wapenbezit. De rechter zei zaterdag dat hij, gezien Mairs antwoord op de vraag wie hij is, wel een psychiater zou moeten spreken.

De verdachte zit vast in de Belmarsh-gevangenis in Londen. Via een videoverbinding vanuit deze extra beveiligde gevangenis verscheen hij maandag voor de tweede keer voor de rechter, omdat zijn voorarrest moest worden verlengd. Weer kreeg hij de vraag of hij Thomas Mair was. „Ja, dat ben ik”, was zijn antwoord.

Maar wat weten we vijf dagen na de moord op politica Jo Cox, nog meer over de verdachte?

Rechter geeft opdracht voor onderzoek naar psychische gesteldheid

De 52-jarige Mair woont al meer dan dertig jaar in Birstall, een forenzendorp bij Leeds, op loopafstand van het kantoor van Cox. Mair was gek op tuinieren.

David Pickles, die twee deuren verderop woont, zei tegen de Financial Times dat Mair hem in het voorbijgaan geregeld tips gaf over hoe hij zijn tuin kon bijhouden. Hij zou meer mensen in de straat helpen met hun tuin. Buurvrouw Kathleen Cooke had hem donderdag, op de dag van de moord nog zien lopen. Hij droeg een honkbalpetje en had een rugzak bij zich. „Het was een aardige man, heel behulpzaam. Hij was erg op zichzelf”, zei ze over Mair.

De buren die de Financial Times sprak, denken dat hij werkloos was. Hij zou vaak te vinden zijn in de lokale bibliotheek, achter de computer.

Een andere buurvrouw, Diane Peters, was tegen persbureau Reuters erg verrast over zijn daad. Ze was hem woensdag op weg naar de dierenarts nog tegengekomen, met haar katten, zei ze. Mair zou haar hebben gevraagd hoe het met haar katten ging.

Wat is er bekend over de politieke betrokkenheid van Mair? Volgens Scott Mair weinig. De broer van de verdachte zei tegen The Guardian dat Thomas niet gewelddadig was en ook niet politiek geïnteresseerd. Hij zou bijvoorbeeld niet weten op welke partij hij stemt. Wel liet Scott weten dat zijn broer in het verleden psychische problemen zou hebben gehad. Britse media meldden dat hij zes jaar geleden vrijwilligerswerk zou hebben gedaan bij een organisatie die volwassenen met psychische aandoeningen helpt.

Nazipropaganda

Duizenden mensen deelden op Twitter een foto van Mair die de Hitlergroet brengt nadat ze getuigenissen over de dader hadden gelezen. Ze uitten zo hun verontwaardiging over de zachtaardige manier waarop de media hem beschreven, want hij had duidelijk nazisympathieën, zo was de kritiek.

De politie onderzoekt Mairs motieven, met name zijn extreem-rechtse sympathieën. Volgens ooggetuigen riep hij vlak voor de moord op Lagerhuislid Cox, „Britain first”, de naam van een extreem-rechtse groep opgericht door oud-leden van de British National Party. De prominente anti-immigratie- en anti-islamgroepering in het Verenigd Koninkrijk ontkent connecties met Mair.

Maar er zijn meer aanwijzingen opgedoken voor Mairs extreem-rechtse gedachtengoed. De krant The Guardian meldde op basis van anonieme bronnen dat er nazipropaganda in het huis van de man zou zijn gevonden. Ook zou hij een abonnement hebben gehad op S.A. Patriot, een magazine van de Zuid-Afrikaans White Rino Club, een groep die voorstander is van apartheid. Het magazine keert zich tegen de multiculturele samenleving en het ‘islamexpansionisme’.

Ook het Southern Poverty Law Center, een Amerikaanse burgerrechtengroep die onderzoek doet naar haatmisdaden, bracht informatie over Mair naar buiten. Zo zou hij de Amerikaanse neonazigroep National Alliance steunen en in het verleden voor meer dan 500 euro extreem-rechtse literatuur hebben aangeschaft. Daarbij zat ook een handleiding voor het maken van een wapen. Als bewijs publiceerde de groep bonnen van zijn aankopen.

Ondanks deze details is nog veel onduidelijk over de motieven van Mair. Het onderzoek naar zijn psychische gesteldheid en zijn extreemrechtse sympathieën loopt nog. Mair moet donderdag weer voor de rechter verschijnen.