Ex-militair en IS-bestrijder Jitse Akse niet vervolgd

Het onderzoek heeft volgens het OM onvoldoende bewijs opgeleverd dat Atse betrokken was bij het doden van IS-strijders.

Foto ANP / Roos Koole

Ex-militair Jitse Akse wordt niet vervolgd voor betrokkenheid bij het doden van IS-strijders in Syrië. Dat staat te lezen op de site van het Openbaar Ministerie (OM). Het OM heeft de zaak tegen hem geseponeerd.

Het OM stelde het onderzoek in omdat het niet toelaatbaar is dat burgers eigenmachtig deelnemen aan een gewapend conflict. Uit dat onderzoek kwam onvoldoende bewijs om aan te tonen dat Atse persoonlijk betrokken is geweest bij het doden of proberen te doden van IS-strijders. Er werd onder andere onderzoek gedaan naar in beslag genomen voorwerpen en mogelijke getuigen van Atses handelen. De ex-militair sloot zich begin 2015 aan bij de Koerdische strijdgroep YPG en heeft in Syrië gevochten tegen Islamitische Staat (IS).

Uitgebreid verslag van zijn deelname

In januari werd de Dutchbat-veteraan opgepakt nadat hij had opgeschept over het doden van IS-strijders. In de Volkskrant, bij EenVandaag en op Facebook deed hij uitgebreid verslag van zijn deelname aan de strijd. Uit de Volkskrant: “We werden naar Tel Amish gereden, we waren met een man of vier, vijf. (…) De Koerden wezen naar verderop en zeiden: daar is de vijand, ga je gang.”

Er werd een online petitie ‘Steun Jitse Akse’ opgezet, die in drie dagen tijd door 55.000 mensen (inmiddels ruim 66.000) werd ondertekend. Twee dagen na zijn aanhouding werd hij weer op vrij voeten gesteld.

‘Blunder van justitie’

Advocate Mireille Veldman laat weten dat haar cliënt “opgelucht en blij” is, maar ook boos over wat hij “een groter blunder van justitie” noemt:

“Normaal doet het OM pas een arrestatie na gedegen onderzoek. Dat was hier omgekeerd: eerst arrestatie, dan onderzoek. Enkel op basis van een bekentenis, laat staan twee interviews, kan nooit vervolging volgen.”

Van het OM mag behoedzaamheid worden verwacht, aldus Veldman. Volgens haar heeft de handelwijze van het om haar cliënt in gevaar gebracht.

Hoe verzamel je bewijs in Syrië?

Eerder zei advocaat en hoogleraar politiek van het internationaal strafrecht Geert-Jan Knoops al dat een vervolging moeilijk zou worden.

“Hoe gaan ze mensen ondervragen in Syrië? Ik denk dat veiligheidsrisico groot is. En bovendien: Syrië is voorlopig nog een soevereine straat. Je kan niet zomaar zonder toestemming dat land betreden om onderzoek te doen.”

De Militaire Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (MIVD) weet van verschillende oud-militairen dat zij zich in Syrië of Irak hebben aangesloten bij IS of aanverwante strijdgroepen. Directeur Pieter Bindt sprak van in totaal “tien tot twintig” ex-medewerkers die zijn uitgereisd. Het merendeel van hen zou samen vechten tégen IS, maar er zijn ook meerdere gevallen bekend van strijders aan de andere kant.

    • Marissa van Loon
    • Menno Sedee