De nieuwe vagina krijgt een acht

Transgenders die met een geslachtsveranderende operatie van man vrouw worden, geven hun nieuwe vagina gemiddeld een acht.

Een transgender deelneemster wordt opgemaakt voor de eerste Miss Tran Israël Schoonheidswedstrijd, eind vorige maand.

Jaarlijks ondergaan zo’n honderd mensen een geslachtsveranderende operatie van man naar vrouw. Dan krijgen ze een vagina, als sluitstuk van de transitie die al begonnen is met intensieve psychologische begeleiding en hormoonbehandeling. Maar wat is de beste manier om zo’n nieuwe vagina te maken?

Dat was het leidende thema van een driedubbele promotie donderdag aan het VUmc in Amsterdam. Plastisch chirurgen Marlon Buncamper en Mark-Bram Bouman én arts-onderzoeker Wouter van der Sluis promoveerden in aansluitende sessies. Hun onderzoek is sterk verweven en ze traden op als elkaars paranimf.

Taboe is eraf

Het taboe op geslachtsverandering is er onderhand wel af, constateren de drie promovendi aan de keukentafel in het Amsterdamse appartement van één van hen. Steeds meer mensen durven er nu voor uit te komen dat zij „in het verkeerde lichaam” zitten. Het aantal geslachtsveranderende operaties is flink toegenomen. „We hadden gerekend op een jaarlijkse groei van 20 procent”, zegt Bouman, „Maar we zien nu een groei van 30 procent bij de volwassenen en wel 50 procent bij de kinderen. Er komen nu ook ouders bij ons die begeleiding zoeken voor hun kind, soms nog in de basisschoolleeftijd. Dat vind ik heel moedig.”

Vroeger probeerde men de psyche naar het lichaam toe te buigen, zegt Buncamper. „Tegenwoordig brengen we het lichaam naar de geest toe. Na een uitgebreid programma van diagnostiek en psychologische begeleiding volgt een hormonale behandeling en uiteindelijk plastische chirurgie om het geslacht te veranderen.”

Het is een medisch noodzakelijke ingreep, legt Van der Sluis uit. „Deze mensen voelen een genderidentiteit die niet gelijk is aan hun lichamelijke geslacht. Ze worden depressief, en raken steeds meer in een sociaal isolement en worden angstig. Er is een verhoogd risico op suïcidaliteit.”

Bouman: „Ze missen de vanzelfsprekende identiteit die wij bijvoorbeeld als mannen aan deze tafel ervaren. Dat is wel de basis waaraan je je zekerheid ontleent in deze wereld.”

Zittend plassen

Een fysieke geslachtsverandering geeft meestal een cruciale omslag in het leven van deze mensen. Het doel van de plastisch chirurg is daarbij „een functionele vagina te creëren”, legt Buncamper uit. „Zodat penetratieve seks mogelijk is, de cliënt genot aan seks kan beleven, en – ook belangrijk voor het vrouw-zijn – zittend kan plassen. Daarnaast moet de nieuwe vagina er aan de buitenkant goed uitzien, zoveel mogelijk lijken op een natuurlijke vagina met schaamlippen en clitoris.”

Maar er is geen consensus over hoe dat het beste kan. „Internationaal is er een ratjetoe aan technieken, en in de publicaties die er zijn wordt er heel chirurgisch naar gekeken”, zegt Bouman. „En onderzoek naar de kwaliteit van leven na de ingreep ontbrak geheel. Er is dus eigenlijk niet gekeken naar wat de patiënte er zelf van vindt, en dat is natuurlijk het belangrijkste!”

De Amsterdamse promovendi concluderen nu dat er geen kwaliteitsverschillen zijn tussen een penis-inversie vagina en een darmvagina. In de subjectieve beoordeling van functie en esthetiek scoren ze bij de patiënten nagenoeg gelijk. Goed nieuws, vindt Bouman. „Want dat geeft ons veel meer chirurgische vrijheid om het beste resultaat te krijgen.”

Grijstonen

Bovendien bleek dat de onderzochte patiënten over het algemeen bijzonder blij waren met hun nieuwe vagina. „Gemiddeld geven zij een acht voor hun nieuwe vagina”, zegt Van der Sluis. „Ja, en dat is zelfs hoger dan de 7,1 waarmee niet-transgender vrouwen hun eigen geslacht beoordelen”, vult Bouman aan. „Misschien komt die extra waardering wel doordat het heel veel blijheid geeft dat hun piemel er niet meer is.”

De emancipatie van transgenders ontwikkelt zich nog altijd verder, constateert Bouman. „Nog niet eens zo lang geleden gold de eis dat iedereen die van geslacht wilde veranderen zich ook daadwerkelijk moest laten opereren. Op Europees niveau is dat nu aangepast. Daardoor zijn er meer grijstonen gekomen – die er misschien altijd al waren – maar die nu aan de oppervlakte komen. De een is al tevreden als zij borsten krijgt, de ander wil het laten bij een castratie om verlost te zijn van de invloed van het testosteron.”

    • Sander Voormolen