Brexit-campagne gaat al niet meer over Cox

Nieuwsanalyse Brexit Peilingen lieten zondag weer een kleine voorsprong zien voor Blijven. Met de moord op Cox heeft het waarschijnlijk niet te maken, kiezers praten er nauwelijks over.

Na een pauze van twee dagen, barstte zondag de campagne voor het EU-referendum opnieuw los. De toon was, na de moord donderdag op Lagerhuislid Jo Cox, iets ingetogener aan officiële zijde.

Want politici zijn geschrokken. Al heeft de moord wellicht niets met het EU-referendum te maken – doordat de verdachte ‘Britain first’ riep, is een directe link met immigratie gelegd. De toon waarop over immigranten werd gesproken, was de afgelopen weken steeds onplezieriger.

Het is echter wishful thinking van premier David Cameron, zondag in een interview in The Sunday Times, dat de moord op Cox door de hoofden van kiezers zal gaan als zij donderdag gaan stemmen. Wellicht bij enkelen, die toch al moeite hadden met de toon van het debat. Maar in gesprekken op een markt in Folkestone op zaterdag werd er niet één keer aan het vermoorde Lagerhuislid gerefereerd. Zondag op een markt in Noord-Londen meer als een postscriptum. Een campagnevoerder voor Blijven vertelde zondag dat niemand aan de deur die dag over Cox was begonnen.

Camerons eigen poging om Cox’ dood op zijn Facebook-pagina aan het referendum te koppelen, valt bovendien verkeerd, is uit de reacties op te maken. De premier schreef „dat het niet makkelijk is zich in het kielzog van haar moord te concentreren op het referendum”. „Maar we moeten. Omdat ons land, zoals Jo zo effectief betoogde, op een tweesprong staat.” Hij wordt ervan beschuldigd een politiek slaatje uit haar dood te willen slaan.

Geen optimisme

Waar men het wel over heeft, is het weinig positieve gevoel dat de Blijvers over de EU geven. Economische waarschuwingen kunnen overtuigen, maar Cameron noch zijn minister van Financiën George Osborne koppelt daar optimisme aan. En op de zorgen over immigratie, onder Vertrekkers de belangrijkste reden voor een Brexit en reden voor het pro-Brexit-kamp om daarover te blijven praten, heeft het Blijven-kamp nog altijd geen goed antwoord. Labour-leider Jeremy Corbyn was heel eerlijk toen hij zondag in The Andrew Marr Show op de BBC zei: „Ik denk dat je geen maximum aan het aantal immigranten kunt hebben als je tegelijkertijd vrij verkeer van arbeid wilt hebben.”

Maar dat is niet wat de (Labour-)kiezer wil horen. Die wil een harde belofte over immigratie. Wellicht dat 10 Downing Street de komende dagen met iets komt, vergelijkbaar met de belofte die Britse partijleiders twee jaar geleden deden aan de Schotten, over meer bevoegdheden als zij maar tegen onafhankelijkheid zouden stemmen.

Vote Leave, de officiële pro-Brexit-campagne, probeerde zondag de opgewonden stemming over immigratie iets te kalmeren door afstand te nemen van de poster van de UK Independence Party, met het woord ‘breekpunt’ over een rij vluchtelingen. Michael Gove, minister van Justitie, zei dat de poster hem „koude rillingen” had gegeven.

En op een rally vóór een Brexit zei Boris Johnson, oud-burgemeester van Londen, dat hij „de trotse afstammeling van Turkse immigranten” is. „Ik ben niet alleen pro-immigratie, ik ben voorstander van een pardon voor illegale immigranten die hier al meer dan twaalf jaar zijn.”

Farage zelf zei tegen Sky News dat de poster „de waarheid weerspiegelt”. „Ik zou willen dat een onschuldig Lagerhuislid niet op straat was neergeschoten. Eerlijk gezegd, als dat niet was gebeurd, denk ik niet dat we zo’n gedoe [over de poster] zouden hebben gehad.”

De eerste peilingen na de moord op Cox wezen zondag op een lichte voorsprong voor Blijven. Maar YouGov, die een van de peilingen uitvoerde, zei te twijfelen of de moord daar iets mee te maken had: het zou eerder „een terugkeer naar de status-quo-optie” zijn. Bij referenda schrikken kiezers vaak op het laatste moment terug voor verandering.

    • Titia Ketelaar