Moordzaak drijft Japanners de straat op tegen marinebasis VS

Okinawa Een Amerikaanse ex-militair wordt verdacht van verkrachting en moord op een vrouw van 20 in Okinawa. Het zorgde zondag voor de grootste betoging tegen de bases sinds 1995.

Yu Nakajima/Kyodo News via AP

“Het spijt me dat ik je niet heb kunnen beschermen.” Gouverneur Takeshi Onaga van Okinawa raakt geëmotioneerd als er een minuut stilte is gehouden voor een vrouw van twintig die is verkracht en vermoord. Een Amerikaanse contractant en oud-militair die op een Amerikaanse basis werkte, is hoofdverdachte. Als hij even later belooft Tokio over te halen de Amerikaanse legerbases uit Okinawa te verwijderen, wordt hij luid toegejuicht.

De bijeenkomst op het zuidelijke eiland Okinawa was zondag de grootste van de vele demonstraties overal in Japan tegen de aanwezigheid van Amerikaanse troepen. Volgens de organisatoren namen er 65.000 mensen aan deel.

De moord heeft de inwoners van Okinawa diep geschokt. De dader heeft het lijk van de vrouw in een koffer gestopt, die hij in een bosje heeft weggegooid. „Ik kan nog altijd niet geloven dat zoiets afschuwelijks kan gebeuren”, zegt een 46-jarige sociaal werker op de demonstratie.

„Ik ben bang geworden om buiten te lopen.”

Verrassend veel demonstranten eisen dat alle Amerikaanse legerbasissen van Okinawa moeten verdwijnen. „Het leger beschermt mensen niet”, zegt een 65-jarige zorgmanager, „dat hebben we van onze ouders geleerd.” Tijdens de Slag om Okinawa in 1945 kwam een kwart van de bevolking in Okinawa om. Velen werden door het Japanse leger bevolen zelfmoord te plegen.

De protestacties van zondag waren de grootste tegen Amerikaanse basissen sinds 1995. Nadat in dat jaar drie Amerikaanse soldaten een twaalfjarig meisje hadden ontvoerd en verkracht, uitten zo’n 85.000 demonstranten op Okinawa hun woede. Daarop besloten Tokio en Washington de belangrijke Futenma mariniersbasis middenin de stad Ginowan te sluiten. Maar tot grote consternatie van de inwoners werd uiteindelijk besloten dat deze basis herbouwd zou worden, bij een reeds bestaande Amerikaanse basis in Henoko.

Demonstranten hebben sindsdien drie tentenkampen opgezet rond deze basis. Op een bord bij een van de kampen stond zaterdag dat er inmiddels 4.444 dagen onafgebroken gedemonstreerd was.

Tokio en Okinawa praten niet met elkaar, maar bevechten elkaar met rechtszaken

„We zijn hier 24 uur per dag”, zegt demonstrant Yoshihito Nakayama. „We versperren de ingang en gaan voor legerwagens staan wanneer ze het kamp uitrijden.”

Het eiland Okinawa draagt een zware last. Het herbergt liefst 75 procent van de Amerikaanse basissen in Japan, terwijl het maar 0,6 procent van het totale Japanse grondgebied beslaat. Twintig procent van het hoofdeiland is in beslag genomen door het Amerikaanse leger.

In een opiniepeiling eerder deze maand, zei bijna 84 procent van de ondervraagden tegen de verhuizing van de mariniersbasis naar Henoko te zijn. Meer dan 31 procent wil dat de basis helemaal uit Japan verdwijnt, en 23 procent wil ze op zijn minst weg van Okinawa. Slechts 9 procent stemde in met de verhuizing.

Deze diepe onvrede bracht de inwoners van Okinawa ertoe om in 2014 een gouverneur te kiezen die fel tegen de basissen is. Maar premier Abe is vastbesloten de nieuwe basis door te zetten. Hij heeft gouverneur Onaga de afgelopen anderhalf jaar vrijwel geheel genegeerd.

Daardoor ontstond een surrealistische situatie, waarin Okinawa en de centrale overheid in plaats van met elkaar te praten, elkander bevochten met rechtszaken. Er zijn nu wel gesprekken, maar waarschijnlijk vooral omdat de Japanse premier belangrijke Hogerhuisverkiezingen in juli in het achterhoofd heeft.

De VS willen hun strategisch belangrijke positie in Okinawa niet opgeven, maar willen wel een gebaar maken en voeren gesprekken om zo’n 40 vierkante kilometer jungle in het noorden van Okinawa terug te geven. Dit was al in 1996 overeengekomen, maar steeds uitgesteld.

Voor de meeste inwoners van Okinawa is het veel te weinig, en veel te laat.

    • Kjeld Duits