De dorpstandarts die bondscoach werd

Enkele weken terug vulde Heimir Hallgrimsson nog gaatjes, nu verrast hij als fulltime bondscoach van EK-deelnemer IJsland.

De twee bondscoaches van IJsland: de Zweedse veteraan Lars Lagerback (links) en tandarts Heimir Hallgrimsson (rechts). Foto Denis Balibouse/ Reuters

Het was op de ferry richting de haven van de Westmanarchipel toen een andere bewoner van het eiland hem informeerde over een zeurende pijn in zijn mond. De dag erna, toen Heimir Hallgrimsson aan het werk was in zijn tandartspraktijk, zag hij de man terug en vulde hij diens gaatje. Niet zomaar een vulling. Het was misschien wel zijn laatste in jaren.

Zijn leven verandert. Getuige deze zaterdagavond in Marseille, drie weken na het consult van de bootpassagier. Daar, in een van de meest fraaie stadions op dit EK, was Hallgrimsson aanwezig in de hoedanigheid van zijn nieuwe fulltime job: bondscoach van IJsland. Wederom zonder te verliezen. De EK-debutant speelde weliswaar gelijk tegen Hongarije, maar doordat Portugal en Oostenrijk dat ook deden (0-0), is IJsland bij een overwinning op Oostenrijk verzekerd van een plek in de achtste finale.

Als Hallgrimsson aanschuift bij de pers, uit hij met een kwinkslag zijn vertrouwen. Of ze kansrijk zijn? “Wij hebben nooit een wedstrijd op een eindtoernooi verloren”, antwoordt de bondscoach. Immers: ze deden ook nooit mee. In de zaal zit maar een handvol journalisten die hij kent – IJsland heeft drie dagbladen – maar de bijna vijftiger doet voorkomen of het andersom is. En dat het voor hem niet ongebruikelijk is het woord te voeren in een volle zaal ter grootte van een kleine bioscoop.

In werkelijkheid is dat het wel. Net als zijn spelers is hij voor het eerst actief op een groot toernooi. Een selfmade man is hij, met een groot aandeel in de onwaarschijnlijke groei een voormalige voetbaldwerg. Een eiland waar mensen niet veel mee met de sport hadden en internationaal sportsucces schaars was. Tenzij de jaarlijkse verkiezing van ’s werelds sterkste man wordt meegerekend, waar IJsland na de VS de meeste medailles behaalde.

Rolverdeling

Bij voetbal liet succes langer op zich wachten. Vorig jaar was dat er pas, met de plaatsing voor het EK. Verantwoordelijk: de Zweedse bondscoach Lars Lagerbäck en zijn kompaan Hallgrimsson. Lagerbäck (67) als de ervaren trainer die professionaliteit en kennis inbracht, Hallgrimsson als diens protegé – Hallgrimsson was op IJsland de eerste trainer die een UEFA Pro coachlicentie verwierf. De werkverdeling? “Fiftyfifty”, vertelt verdediger Hordur Magnússon. “Het is niet zo dat Lars de ene dag de leiding heeft en Heimir de andere. Ze houden samen speeches, wisselen elkaar af. Heimir is een koning in het motiveren. Hij is als het ware één van ons.”

Hallgrimsson is afkomstig van een archipel van vijftien eilanden ten zuiden van IJsland. Opgetrokken uit vulkanisch gesteente, fraaie flora en fauna, maar grotendeels onbewoonbaar, op één na: Heimaey. Hier resideren 4,135 eilanders, plus 8 miljoen papegaaiduikers in de zomer. Opvallende vogeltjes zijn het, die met hun gekleurde snavel en zwartwit verenkleed het midden houden tussen een kaketoe en een pinguïn. Ook stond Heimaey bekend als de plek waar orka Keikó zijn nadagen doorbracht in een afgesloten baai, na zijn gloriedagen in Free Willy.

Tandartspraktijk

Dat was tot 2002. Sindsdien werd het stil rondom vulkaan de Eldfell. Behalve dat Heimaey inmiddels het oord is van die EK-bondscoach met eigen tandartspraktijk. Een maand geleden werkte hij er nog. Vond hij niet erg. “Zo hou ik mijn handen en hersenen aan het werk”, vertelde hij. Na dit EK wordt dat lastiger doordat collega Lagerbäck met pensioen gaat en hij fulltime bondscoach wordt. Of zijn praktijk open blijft, betwijfelt hij.

De coach zag al wel een parallel tussen beide banen: de omgang met verschillende individuen. “De een moet je kalmeren in de stoel, bij de ander maak je een grap”, zei hij tegen ESPN. “Zo is het met voetballers ook.”

Op IJsland wordt Hallgrimsson beschouwd als een van de aanjagers van de toegenomen support die de nationale ploeg krijgt. Doordat de nationale ploeg weinig voorstelde en zelfs verloor van ministaten als Liechtenstein en de Faeröer-Eilanden, was er weinig enthousiasme. Om daar verandering in te brengen bezocht de bondscoach voor elke thuiswedstrijd de pub van supportersclub Tolfan in Reykjavik. Zieltjeswinnen voor de evolutie.

Op straat in Marseille vertelt supporter Logi Geirsson over de sessies die hij bijwoonde:

“Heimir vertelt de opstelling, legt de tactiek uit en houdt een speech. Omdat hij vindt dat wij als echte fans meer mogen weten dan anderen. Tegenwoordig moet je vroeg zijn wil je het meemaken. Er zit wel vierhonderd man. Door hem en de prestaties houden steeds meer mensen van voetbal. Ik kwam net mensen tegen die er voorheen niks om gaven, en nu zijn ze hier.”

Moegestreden ploeg

De 10.000 IJslanders – ruim 3 procent van de totale bevolking (330.000) was present – zagen een wedstrijd waarin hun moegestreden ploeg in de slotfase de gelijkmaker incasseerde. Terecht, hoe spijtig ook.

“Ik ben trots”, zegt Hallgrimsson. “De jongens hebben heel hard gewerkt. We hadden alleen slimmer moeten zijn. We kozen voor risicovolle passes, gooiden de bal snel in terwijl we voor stonden. Dan moet je een wedstrijd juist klinisch uitspelen.”

Dat die kennis ontbreekt, is niet gek gelet op de status en verleden van de ploeg. Sommige spelers zijn pas sinds enkele jaren fullprof. Zoals doelman Hannes Halldórsson die in 2013 nog commercials en IJslandse horrorfilms draaide. Treffend was wat de IJslandse schrijver Jon Kalman Stefansson ooit zei: “IJsland telt meer mannenkoren dan voetbalclubs.

Niet meer luisteren naar Eidur Gudjohnsen

Vroeger, zei Hallgrimsson, zou hij geneigd zijn geweest om in deze rol altijd te luisteren naar iemand als Eidur Gudjohnsen. De voormalige speler van FC Barcelona (37) is nu mee voor zijn ervaring en viel zaterdag nog in. “Als hij dan zegt: zo doen we het bij Barcelona, zou ik denken: juist, laten wij dat ook doen”, aldus Hallgrimsson. Van Lagerbäck leerde hij dat dit niet de manier is om respect af te dwingen.

In Marseille klinkt Hallgrimsson al zelfverzekerder: “Het gaat erom dat je doet wat je goed kan. Wij kunnen als Spanje voetballen, maar dan zouden we een slechte replica zijn. En waarom zouden wij ook als Spanje of FC Barcelona moeten voetballen?”

Of dit een leuke of een moeilijke dag was in zijn veranderde leven? Even is hij stil. “Een moeilijke dag”, zegt hij dan. “Maar laten we hopen dat het over twee uur toch een leuke dag wordt.”

Toen hadden Portugal en Oostenrijk gelijkgespeeld. Het was het beste wat Hallgrimsson zich had kunnen wensen. Een happy end na een zware dag.

    • Fabian van der Poll