Wie jong is wil toekomst, geen achteruitkijkspiegel

De stem van Britse jongeren kan doorslaggevend zijn bij het Britse referendum, komende week. De meeste 18- tot 34-jarigen willen dat het Verenigd Koninkrijk in de Europese Unie blijft.

gruyter, caroline de 11-2013 037

De stem van Britse jongeren kan doorslaggevend zijn bij het Britse referendum, komende week. De meeste 18- tot 34-jarigen willen dat het Verenigd Koninkrijk in de Europese Unie blijft. Andere leeftijdsgroepen zijn minder positief. Hoe ouder, hoe liever een Brexit.

Dat geeft te denken. Eén van de gangbare verklaringen voor de euroscepsis is lang geweest: jongeren geven niet om Europa, want ze hebben de oorlog niet meegemaakt en kunnen de EU als ‘vredesproject’ niet op waarde schatten. Het oude verhaal van Frankrijk en Duitsland die elkaar dankzij de EU niet meer in de haren vliegen, zou passé zijn. Oorlog in Europa, pff, wie gelooft daar nog in?

In hun wanhopige pogingen om jongeren bij de les te houden, zijn Europese instellingen conferenties gaan organiseren met als thema ‘Een nieuw verhaal voor Europa’. Interactief, met filmpjes en twitterfeeds. Maar afgezien van wat idealistische twintigers liepen weinigen er warm voor.

Wat zal je je tijd verdoen met conferenties, als de bus van Parijs naar Madrid maar 25 euro kost en er zoveel gaafs te doen is in Praag en Berlijn! Terwijl extreem-rechts in Europa in opmars is, terwijl die bussen weer stampvol schoolverlaters zitten, zoekt Brussel nog altijd naar een Europees verhaal dat beter bekt dan ‘nooit meer oorlog’.

Het ‘oude verhaal’ van Europa over vrede en welvaart is helemaal niet uitgewerkt

Is het denkbaar dat het klassieke verhaal helemáál niet uit de tijd is? Dat de spindokters, niet de jongeren, de weg kwijt zijn? Overal zie je dat jongeren vóór een open, liberale samenleving zijn, waarin Europese landen samen oplossingen zoeken voor de problemen van deze geglobaliseerde tijd. Het ‘alternatief’ dat extreemrechtse populisten bieden, spreekt juist ouderen aan.

Kijk naar die Zwitserse studenten die de strijd met extreem-rechts aanbinden omdat gevestigde partijen het niet doen, en andere jongeren uit hun fatalistische sluimer trekken. Kijk naar de Oostenrijkse presidentsverkiezingen. Zonder steun van jongeren (en vrouwen) had de liberaal-Groene Alexander van der Bellen niet gewonnen. Hij was gepensioneerd. Hij is oude garde. Sociale media zeggen hem niets. Zijn extreem-rechtse concurrent is een dertig jaar jongere Facebooker die hekken om Oostenrijk wil en een aparte sociale dienst voor buitenlanders. Hij draait over de euro en wil Zuid-Tirol uit Italië losweken. Wel, als dit de nieuwe narrative van Europa is: vooral oudere mannen stemden op hem.

Volgens een peiling onder tienduizend jonge Europeanen vindt 90 procent het belangrijk om te weten hoe de EU en Europese instellingen werken. Tweederde van de jongeren is hoogopgeleid, meer dan ooit. De EU is voor hen: vrij verkeer, de euro, vrede, democratie – in die volgorde. Pas op nummer vijf komt een negatieve reden: geldverspilling. Op zes staat voorspoed. De Duitse hoogleraar Ulrike Guérot, die het Europa van de natiestaten wil vervangen door een ‘Europa van regio’s’ (haar boek heet Warum Europa eine Republik werden muss!), trekt enorme zalen jongeren. „Ze zeggen allemaal: ‘De EU loopt vast, maar we zijn dol op Europa! Laten we dus werken aan een beter Europa’”, aldus Guérot.

Als dat nou eens doordrong tot politici die denken dat je verkiezingen wint door dicht aan te schurken tegen eurosceptici op ver-rechts of -links. Jongeren willen geen achteruitkijkspiegel, maar een toekomst. Bangmakerij en negativisme bieden geen perspectief voor iemand die zijn leven nog voor zich heeft. Elke middenpartij die dit begrijpt en eindelijk het lef heeft dit hardop te zeggen én er met andere Europeanen aan te werken, krijgt zo een hele generatie mee. Zelfs, of misschien wel juist, in het Verenigd Koninkrijk.

    • Caroline de Gruyter