Opinie

    • Bas Heijne

Huismoslims

Terwijl in Amerikaanse media verhalen rondgaan over islamitische Amerikanen die in Orlando te hulp schoten – de uitsmijter die bezoekers van club Pulse in veiligheid bracht, de chirurg die zwaargewonden opereerde – stelt ex-politicus Tofik Dibi op Facebook hier een pijnlijk gebrek aan solidariteit onder zijn „activisten matties” vast. „Stilte en afwezigheid” constateerde hij tijdens een bijeenkomst bij het homomonument na Orlando. En „niet alleen nu, maar altijd als het om homohaat gaat.”

Dibi, die een mooi boek over zijn worsteling als homo in het Marokkaans-Nederlandse milieu publiceerde, constateert wrang dat de activisten die vooraan staan als het gaat om de Palestijnse zaak, etnisch profileren en moslimhaat, niet thuis geven bij agressie tegen homo’s. „Jullie gaan stotteren en duiken zodra het om homohaat gaat.”

Ik moest denken aan het interview dat cabaretier/filmmaker Salaheddine met Dibi had. Salaheddine, die onlangs zelf werd geïnterviewd in deze krant als „jonge, activistische moslim”, onderwierp Dibi aan een etnisch kruisverhoor – dat hij uit de kast was gekomen, was gemakkelijk, want hij kwam met zijn boek op televisie. Maar Rachid op driehoog achter, die had geen leven meer als hij voor zijn geaardheid uitkwam. Vanwege wat God ervan zou vinden, of de buurvrouw – bij Marokkaanse Nederlanders is het verschil niet altijd even duidelijk.

Ik zou dan verwachten dat de jonge, activistische moslim Salaheddine Rachid van driehoog achter de helpende hand zou toesteken, en de strijd zou aanbinden met die verbeten hypocrisie – maar dat had ik verkeerd. Straks werd Rachid nog gelukkig met een vriend, die hij aan zijn opa wilde voorstellen. Salaheddine: „Dat hoort toch nooit te kunnen? Effe, serieus, Tofik, wij zijn toch geen Nederlanders, wij zijn moslims.”

Salaheddine (35), die me eerder bozig middelbaar lijkt dan jong activistisch, hangt graag de getapte jongen uit – maar in zijn gesprek met Dibi legde hij een dodelijke dynamiek bloot. Homoseksualiteit is voor het overgrote deel van de Marokkaanse en Turkse Nederlanders een hardnekkig taboe (zowat tachtig procent heeft er een probleem mee wanneer hun kind voor een partner van hetzelfde geslacht zou kiezen, tegen 11 procent van de Nederlandse Nederlanders, volgens het SCP). Salaheddine beschouwt iedere poging om dat taboe te slechten als een verraderlijke knieval voor de „Nederlanders”. Beter kan Rachid van driehoog achter als goede moslim in stilte worstelen. Als hij aan zijn gevoelens toegeeft, is hij immers een „Nederlander” geworden. Je hoeft de verwrongen seksualiteit van de moordenaar in Orlando er niet bij te halen om te begrijpen hoeveel menselijke ellende zo’n mentaliteit veroorzaakt.

Die kramp rijst ook op uit het interview met de drie moslimactivisten in deze krant. Iedere moslim die kritiek heeft op het eigen milieu, wordt weggezet als „huismoslim” – want die zegt toch alleen wat islambashende Nederlanders willen horen, ze laten zich gewoon gebruiken. En dan is er natuurlijk de dubbele standaard: alle kritiek wordt onmiddellijk gepareerd met een jij-bak. Homohaat onder moslimpredikers wordt weggestreept tegen een veroordeling van het homohuwelijk door de paus. Zorg over fysieke agressie tegen een lesbisch stel wordt meteen gebagatelliseerd – moslima’s worden op straat óók aangevallen.

Goed dat Hollandse zelfgenoegzaamheid wordt doorgeprikt. Nederlandse Nederlanders hebben boter op hun hoofd, absoluut. Maar daarmee heb je de kritiek nog niet onder ogen gezien. Als je niet verder komt dan steeds met een beschuldigende vinger terugwijzen, dan is dat geen activisme. Dat is recalcitrantie. Dat het benarde machismo van Salaheddine door hemzelf wordt gelijkgesteld aan moedig antiracisme, is pijnlijk.

Een nare tendens: wie een moslimachtergrond heeft en kritiek heeft op zaken in moslimkringen, wordt onmiddellijk onschadelijk gemaakt door hem als aanjager van het moslimvijandige klimaat weg te zetten. Meestal treedt er dan nog een stel academici naar voren, die de criticus – zoals onlangs Algerijnse schrijver Kamel Daoud, die de seksuele hypocrisie in de Arabische wereld aan de kaak stelde – verwijten het dominante Westen te willen pleasen. En ook onder Hollanders is homohaat!

Zo kan je iedere kritiek verdacht maken. Heel goed om hypocrisie aan de kaak te stellen, maar niet om je eigen hypocrisie te verhullen. Zoals Volkskrant-journaliste Nadia Ezzeroili twitterde over vijandigheid jegens de Marokkaanse boot tijdens de Gay Parade: wie zich schuldig maakt aan homohaat, verspeelt het recht om te klagen over Marokkanenhaat.

Zo simpel is het. Wen er maar aan, Sal.

    • Bas Heijne