Opinie

    • Hendrik Spiering

Het noodlot, de kat en het tuinhekje

Zou een dier ook wel eens toeval ervaren? In de vorm van ernstige schending van zijn of haar verwachtingen. Waarom is juist mijn vruchtenboom omgewaaid?! Je hoort het een chimpansee denken, misschien.

Wij mensen ervaren wel vaak toeval. Iemand belt, iemand valt, iemand komt – dat gebeurt heel vaak onverwacht en, eh, toevallig.

Maar wie dan lang genoeg nadenkt, kan concluderen: niks gebeurt zomaar. Want stel dat mijn moeder toen nooit mijn vader had ontmoet, dan zou ik... Een leuk spelletje, meestal gespeeld met kleine oorzaken met grote gevolgen. Dan lijkt er toch een hóger te lot zijn, een dwingende causaliteit. Maar niemand stelt dit soort vragen over de telkens nét verschillende precieze tijdstippen waarop je iedere dag je tuinhekje passeert.

Noodlot en toeval, ze komen verderop in de bijlage aan de orde in het gesprek, een toneelstukje haast, dat Margriet van der Heijden had met wiskundige Klaas Landsman en de theoloog Ellen van Wolde (to say nothing of the cat) , die niet toevallig samen een boek schreven over de duizend betekenissen van toeval. Het is een ontspannen, beschouwend gesprek.

Wetenschappers kunnen ook vechten met toeval. Die strijd beschrijft Ellen de Bruin, ook in deze bijlage. Wanneer is een onderzoeksresultaat toevallig zo en wanneer biedt het wél een blik op een algemenere werkelijkheid? Die ‘veldslag om de p-waarde’ is geen noodlot of toeval, maar simpelweg noodzakelijk.

    • Hendrik Spiering