Commentaar

De Unie en de Britten zijn beter af mét elkaar

Het Verenigd Koninkrijk is vanouds de lauwste lidstaat van de Europese Unie. Over een week weten we of het hecht aan de verlenging van zijn lidmaatschap. Brexit is, alles afwegend, slecht voor Europa en voor de Britten. Maar ongeacht de uitslag van het referendum, 23 juni, breken voor de Unie én het VK moeilijke tijden aan.

Bij een ‘ja’ voor blijven zullen veel eurosceptische partijgenoten van premier Cameron, die zelf voor blijven is, zich bekocht voelen. Zij hebben aangekondigd niet te zullen opgeven. Dat verzwakt Camerons leiderschap en houdt het Verenigd Koninkrijk in Brussel op de wip. Maar een meerderheid vóór Brexit zou tegen de zin van de meer pro-Europese Schotten zijn. Daar lijkt een nieuw referendum over Schotse onafhankelijkheid reëel. Brexit kan het Verenigd Koninkrijk opblazen.

Voor fundamentele kritiek op de Unie is genoeg reden. Zie de aanpak van de eurocrisis en de vluchtelingenpaniek. Maar het Brexit-kamp onder leiding van Boris Johnson, oud-burgemeester van Londen, heeft een demagogische campagne gevoerd door Brussel als ondemocratische tiran af te schilderen en mythes te verkopen over migranten. Beide kampen besloten terecht hun campagnes op te schorten na de donkere wending van de moord op Labour-parlementariër Jo Cox, donderdag.

Brexit is de illusie dat de Britten zich tegelijkertijd kunnen terugtrekken op hun veilige eiland én een wereldspeler blijven. Het Britse lidmaatschap van de NAVO, dat soevereine macht kost en collectieve macht oplevert, toont aan hoe weinig principieel het standpunt van de Brexiteers is. Het lidmaatschap van een blok als de EU, waarin het regels kan helpen vormgeven en wereldwijd invloed heeft, is de beste garantie voor een middelgroot land in een geglobaliseerde wereld.

Als één land overigens al weinig van de vermeende superstaat heeft te vrezen is het juist het Verenigd Koninkrijk, dat op talloze gebieden een opt-out bedong. Het zit niet in Schengen, niet in de euro. Als ze zich ertoe zetten kunnen de Britten helpen de EU van binnenuit verder te hervormen.

De afgelopen weken hebben talloze experts gewaarschuwd tegen Brexit. Economen, zakenlui, juristen uit binnen- en buitenland en bevriende staatshoofden hebben uitgelegd waarom het VK slechter af is buiten de EU. President Obama zei dat de special relationship waaraan de Britten zo hechten alleen bestaat bij gratie van het EU-lidmaatschap. Het is zorgwekkend dat rationele argumenten weinig indruk maken. Expertise lijkt per definitie verdacht; helaas een wereldwijde trend.

De Unie is slechter af zonder Britten, een hoeksteen van de driehoek Berlijn-Parijs-Londen. De drie politiek-economisch-culturele ‘stijlen’ houden elkaar min of meer in balans. Met één minder kan het mengsel schiften.

Nederland zou bovendien een medestander verliezen, met een open wereldbeeld, gericht op vrijhandel en vanzelfsprekende transatlantische connecties.

Elke verzwakking van de EU speelt een assertief Rusland in de kaart. Ook in andere lidstaten zijn exitbewegingen van xenofobe nationalisten in opkomst. Een domino-effect van Brexit is een mokerslag voor de liberale orde die het fundament is van Westerse welvaart en vrede. De EU is, ondanks haar gebreken, beter af met de Britten. De Britten zijn beter af in de EU. Het zou goed zijn als ze donderdag besluiten hun lidmaatschap voort te zetten.