‘Als iedereen kon beleggen, zou niemand wat verdienen’

Martijn Kok Onder de bijnaam Hercules was hij jaren een van de brutaalste beleggers van Nederland en werd hij zelfs door het OM vervolgd. Tegenwoordig handelt Martijn Kok onder eigen naam en is hij wat rustiger geworden. „Dit is topsport.”

Hij gebruikte jaren het e-mailadres halfgod@halfgod.com. Als hij een aandeelhoudersvergadering bezoekt die om 11 uur begint, noemt hij dat op zijn blog „donderdagochtend in alle vroegte om 11 uur”. En eigenlijk wilde hij niet op de foto voor dit artikel, maar als dat toch per se moet: dan graag bij de eendjes. „Ik hoef geen penthouse, geen Lamborghini. Ik ga graag met een paar broden bij de eendjes langs. Aan beesten weet je tenminste wat je hebt.”

Martijn Kok (41) is niet het standaardtype dat je rond Beursplein 5 of op de Zuidas tegenkomt. Geen strak pak, geen kapsones. Amsterdam mijdt hij zoveel mogelijk: te druk. Wie in beleggersland naar hem rondvraagt krijgt steevast te horen dat hij een apart figuur is, maar wel heel slim. „Hyperintelligent” noemt beleggingsadviseur Geert Schaaij hem bijvoorbeeld.

Vraag je Kok om beleggingsadvies dan luidt zijn belangrijkste: niet doen. Het grootste deel van de 970.000 Nederlandse huishoudens die op de beurs beleggen kan daar beter meteen mee ophouden. „Ik raad mensen aan om niet te beleggen want over het algemeen verlies je geld. Als iedereen kon beleggen, zou niemand wat verdienen. Ik leef van inefficiënties op de markten, van domme mensen.” Beleggen moet in je zitten, vindt hij. „Als je die feeling niet hebt, dan lukt het ook niet. Er zijn er maar weinigen die het kunnen. Dit is topsport.”

Kok is een van de weinige particuliere beleggers die met enige regelmaat voorbijkomen in updates van het Register substantiële deelnemingen. In dit register van toezichthouder AFM staan alle grote aandeelhouders van Nederlandse beursbedrijven. Dit jaar alleen al werd Kok genoemd vanwege zijn belangen in de lege beurshuls Nedsense, recycler Inverko en beursinformatiebedrijf IEX Group. Ook bezit Kok bijvoorbeeld meer dan 10 procent in chipbedrijf Rood Microtec. Zijn vermogen wil hij niet in de krant.

Kok doet aan stock picking en zoekt naar aandelen die ondergewaardeerd zijn. „Dat betekent goed je huiswerk doen: jaarverslagen en persberichten lezen, de balans bestuderen. Je moet vooruitkijken. Bij koersgrafieken zoek ik naar patronen en kijk ik wanneer een aandeel is uitgebuikt, waar de bodem is bereikt. Bij Rood Microtec was dat rond de 15 cent.”

Als hij tevens vertrouwen heeft in het management koopt hij flink in. Ook op minder conventionele manieren: bij Rood Microtec financierde hij een nieuwe fabriekslijn in ruil voor aandelen met een kleine korting.

Zijn benadering betekent dat hij veel grote bedrijven links laat liggen. „Neem ASML. Dat is tientallen miljarden waard, daar zit geen onderwaardering meer in.”

Kok belegde wel ooit in de Veldhovense chipmachinemaker, maar dat is 18 jaar geleden. „Ik dacht: ze doen iets met chips, dat is hot, dat is de toekomst. Ik reed toen een Opel Ascona en had met grote letters ASM Lithography op de achterruit geplakt. Ik dacht ik maak gratis reclame voor ze. Maakt mij niet uit wat anderen ervan denken.”

Kok groeide op onder de rook van Leiden en was al op jonge leeftijd betoverd door „ de magie dat geld kon werken.” Dat geld meer geld maakt. Rond zijn dertiende kreeg hij van zijn vader een obligatie van Albert Heijn en van Sinterklaas een aandeel DSM. Het echte beleggen begon rond zijn zestiende. Met krantenwijken, klusjes in de tuinderijen en vakkenvullen had Kok een paar duizend gulden gespaard.

„Op een vrijdagmiddag kocht ik van dat geld aandelen van computerverkoper Infotheek voor een gulden of vier”, vertelt Kok met zelfspottende grijns. „Vrijdag nabeurs gingen ze in surseance. Die aandelen kon ik maandag op 50 cent verkopen. Een paar jaar spaargeld in een keer door de plee getrokken.”

Goede reden om nooit meer te beleggen? „Nee, ik dacht: ik moet geen aandelen van 4 gulden meer kopen, maar van 50 cent. Die kunnen minder zakken. En toen dacht ik: laat ik nou eens aandelen van een stuiver proberen zodat het neerwaartse risico nog wat minder wordt. Toen is de liefde ontstaan voor aandelen met een optisch lage koers. Daar kan minder van af.” Penny stocks dus.

‘Opkomen voor de gewone jongen’

Kok werkte maar kort in loondienst. Zijn studie economie aan de Erasmus Universiteit vond hij te theoretisch. „Of te moeilijk. Ik kon mijn geluk er in ieder geval niet in kwijt”. Na anderhalf jaar trad hij bij Nationale-Nederlanden in dienst. „Heel dom werk” was dat. Bijvoorbeeld wijzigingen in pensioenen doorvoeren als iemand getrouwd was. Kok leerde er wél de mores onder verzekeraars. „Toen had je van die spaarplannen. Die heten nu woekerpolissen. Ik sloot er zelf ook eentje af en ontdekte al snel dat er veel te weinig van dat geld belegd werd.”

Kok ging werken voor een tussenpersoon die verzekeringen verkocht. „Maar dat mondde al snel uit in het moeten aansmeren van spaarplannen, of nog erger aandelenleaseproducten. Daar zat het geld in voor mijn baas. Ik dacht: dit is gewoon een verkapte scam. Dit gaat goed zolang de beurzen stijgen. Ik kan niet bij een gezin met twee kinderen aankomen en ze dit aansmeren. Als het fout gaat zijn ze hun spaargeld kwijt én eindigen ze met een dikke restschuld. Mijn carrière bij die tussenpersoon hield dus ook op.”

Sindsdien werkt Kok voor Martijn Kok. In zijn vrije tijd is hij hobbyfotograaf en gaat hij op pad voor zijn website met feestfoto’s Kuikens.com.

Kok is kritisch over sommige facetten van beleggingsland. Neem flitshandelaren, die vindt hij een bedreiging omdat ze met hun snelle systemen voordringen op particuliere beleggers. „Dat is vals spelen.”

Van vals spel werd hij zelf ook beticht. Het was in de tijd dat Kok onder zijn nom de guerre Hercules furore maakte. Eind jaren 90 belegde zo ongeveer half Nederland en waren beleggingsfora als Guru razend populair. En op die fora was Hercules een grootheid omdat hij bedrijven fileerde en het met zijn voorspellingen vaak bij het rechte eind had. „Als ik op een forum positief over een bedrijf schreef, ging de koers meteen omhoog.”

Ik leef van inefficiënties op de markten, van domme mensen

Vanwege de mythologie koos Kok voor de bijnaam (‘nick’) Hercules . „Ik moest ‘onklaarbare’ dingen doen”, verklaart hij. „ Ik kwam op voor de gewone jongen door te waarschuwen voor slechte bedrijven én ik wees de mensen op onbekende aandelen die omhoog konden wanneer ze door het grote publiek ontdekt zouden worden. En mijn nick moest stoer klinken. Slappe namen kwam je niet tegen op die fora.”

Op 23 oktober 2000 schreef Hercules over softwarebedrijf Cardio Control op Guru: ,,Allemaal vet bijkopen nu:))) dan kun je veel sneller winst hebben toch?” Het leidde tot een slepende strafzaak die pas in 2010 eindigde.

Landelijke dagbladen omschreven hem in 2003 als „de 28-jarige Martijn K”. „OM vervolgt unieke koersmanipulatie”, luidde een van de koppen. Volgens het Openbaar Ministerie was Kok schuldig aan handel met voorkennis omdat hij op het forum schreef dat veel aandelen Cardio Control van eigenaar wisselden en hij niet vertelde dat hij die aandelen zelf kocht. Kok schrok er flink van. „Ik wist niet dat ik iets fout had gedaan. Ik had niet gelogen, ik had geen voorkennis. Ik zat slap te ouwehoeren op dat forum, maar dat deed iedereen toen.”

Hij werd door de rechter veroordeeld tot een boete van 5.000 euro wegens poging tot koersmanipulatie en ging in hoger beroep. „Ik vond dat ik niets verkeerd had gedaan.” In 2005 diende de zaak bij het gerechtshof. Kok werd veroordeeld op vrijwel alle punten, zelfs op het merkwaardige punt dat hij aandelen kocht met het oogmerk deze weer te verkopen. „Ik werd zo kwaad. Als dit handel met voorkennis is dan kan ik per dag tien miljoen aangiftes doen, want iedereen die handelt heeft dan voorkennis. Dus stapte ik naar de Hoge Raad. Als dit een arrest wordt dan gaat de hele wereld de bak in. Dan gaan we lachen.”

De Hoge Raad gaf Kok in 2007 gelijk en oordeelde dat de zaak over moet bij het gerechtshof. Het hof was in 2010 in tweede instantie beduidend milder. Kok werd veroordeeld zonder straf. „Ik ben blijkbaar stout geweest. Maar zo erg was het niet, want als je vier kilometer te hard rijdt krijg je een hogere boete.”

En, vertelt Kok lachend, omdat hij geen straf kreeg had hij zelfs recht op een schadevergoeding. „ De staat is elf jaar met me bezig geweest, maar uiteindelijk heb ik geld van de staat gekregen. Dik 17.000 euro. Ik was geen zware jongen. Ik was gewoon een beetje puberaal. Dat zeiden de rechters ook.”

50 procent rendement

Hercules bestaat niet meer en de fora zijn uitgestorven. Tegenwoordig twittert Kok op eigen naam over de beurs. Omdat hij al zo’n 25 jaar belegt, weet hij precies waar er geld te verdienen is. Neem lege beurshulzen: beursnoteringen waar door faillissement of overname geen bedrijf meer inzit. Onzinnig om aandeelhouder van te zijn? „ Nee, een lege huls is geld waard.”

De afgelopen jaren stapte hij onder meer in de lege huls van diervoederproducent Witte Molen, dat in januari als beleggingsinformatiebedrijfje IEX Group een nieuwe beursidentiteit kreeg. Dit voorjaar nam hij in de lege beurshuls NedSense een belang van ruim 5 procent.

Ook handelt Kok bijvoorbeeld gewoon nog in aandelen van schoenenketen Macintosh. „Dat is hartstikke failliet en de curatoren hebben tig keer gezegd dat aandeelhouders nergens op hoeven te rekenen. Maar het aandeel staat niet op 0 cent, maar op 2 of 3 cent. Mensen blijven een paar cent voor een aandeel betalen in de hoop dat-ie een keer stijgt. Ik doe dat ook.”

Kok pakt zijn tablet/telefoon met luchtalarmringtone en opent het handelsprogramma. Hij heeft orders ‘liggen’ voor 1 miljoen aandelen Macintosh à 2 cent en laat zien dat hij ze stukje bij beetje binnenkrijgt en in plukken ook weer te koop heeft gezet voor 3 cent. „Ik ben dus puur geïnteresseerd in 1 miljoen keer 1 cent verschil. Dat mag rustig 3 maanden duren. Het is 50 procent rendement. Bij de bank moet je daar 50 jaar op wachten.”

    • Camil Driessen