Picasso’s stoeltje staat in Alkmaar

Tentoonstelling In 1905 was Picasso enkele weken in Noord-Holland. Op een kleine maar bijzondere expositie in Alkmaar is te zien wat hij er deed.

Picasso, Les Trois Hollandaises (zomer 1905, gouache, 77 x 67 cm) Collectie Musée Picasso, Centre Pompidou, Parijs

De expositie is niet veel groter dan een woonkamer, maar waarschijnlijk wel ruimer dan de kamer die Picasso huurde toen hij in de zomer van 1905 in Noord-Holland was. Stedelijk Museum Alkmaar heeft een heerlijke minitentoonstelling gemaakt over de vijf of zes weken die de toen nog jonge schilder (23) in Alkmaar en omgeving verbleef. Misschien wel alles wat daar fysiek van is overgebleven, staat, hangt en ligt er in twee zaaltjes van samen nog geen 100m². De eerste ruimte geeft een helder verslag van Picasso’s Hollandse werkvakantie.

De andere zaal wordt gedomineerd door twee grote schilderijen van Hollandse vrouwen. Die twee meesterwerken van Picasso zijn niet wat de expositie boeiend en ook een beetje aandoenlijk maakt. Want probeer maar eens met droge ogen voor het houten stoeltje te staan waar de schilder misschien/hoogstwaarschijnlijk 111 jaar geleden op heeft gezeten. Bewaard in café Lands Welvaren in Schoorldam en vorig jaar aan het Alkmaarse museum geschonken.

Hoe ze zo zeker weten dat dit het stoeltje van Picasso is? Nou, die was nogal klein en het gewone meubilair zat daarom niet zo lekker en toen heeft de uitbater een kleiner stoeltje voor Picasso gehaald. Dat is vervolgens generaties lang bewaard, vergeten, teruggevonden en aan het museum gegeven.

Het leuke van kunstgoden als Picasso is dat ze een soort heiligen worden. Ze laten net als heiligen goede daden na, maar kunstwerken laten zich niet zo persoonlijk aanbidden als het botje van een sint, of het stoeltje waarop de Grote Schilder zat.

Stoel

Nog dichter bij een reliek komen de twee schetsboekjes die Alkmaar mag lenen van het Picasso Museum in Parijs. Schetsboekje 4 en 5 liggen onder glas in een staande vitrine, 5 open op een pagina met een Hollandse moeder met baby op de arm, schetsboekje 4 – in Alkmaar gekocht – toont een tekening van een dame in balletpose. Ze doet wat aan Mata Hari denken, wat niet zo raar is omdat Picasso in 1905 door zijn Nederlandse vriend Tom Schilperoort naar Holland was gehaald en deze journalist kende ook de Friese danseres persoonlijk.

Natuurlijk zijn het de twee beroemde schilderijen die deze expositie tot een succes maken. De boerinnen op Les trois Hollandaises staan als drie Hollandse gratiën naast elkaar. De middelste heeft een hand op de schouder van haar vriendinnen gelegd. Verstild én dynamisch staan ze in een half kringetje. Die linker kijkt verstoord richting Picasso/kijker, alsof ze roddels gehoord heeft over de Parijse charmeur. Het puntdak van het boerderijtje op de achtergrond weerspiegelt strak in een kanaaltje.

Ook de gouache La belle Hollandaise die ernaast hangt, is een meesterwerk van de jonge Picasso die voor zijn grote doorbraak als de revolutionaire schilder van de twintigste eeuw staat. De Westfriese schone is naakt, weelderig en blond onder haar mutsje. „1905 Schoorl” is linksboven met grote letters geschilderd. De twee Picasso’s zijn terug waar ze gemaakt zijn, al is het maar voor een korte vakantie.

Beeldende kunst

    • Dirk Limburg