Grotere Tate, en kunst uit 50 landen

Tate Modern Het best bezochte museum voor moderne kunst ter wereld, heropent vrijdag na een verbouwing. Een stuk groter en met kunst uit de hele wereld.

Het nieuwe ‘Switch House’ van de Tate Modern Foto Iwan Baan

Het gaat niet alleen om het gebouw. Frances Morris, directeur van de Tate Modern in Londen, wil het graag benadrukken.

Ja, vanaf vrijdag is het best bezochte museum voor moderne kunst ter wereld in oppervlakte met 60 procent vergroot. Een hele nieuwe vleugel is bijgebouwd op de plek van het schakelhuis van de energiecentrale die de Tate Modern tot 2000 was.

„Maar terwijl we bouwden, hebben we ook onze collectie opgebouwd”, vertelt Morris. Niet langer is moderne kunst in de Tate postmoderne naoorlogse Britse kunst, of zelfs westerse kunst. De as Londen-Parijs-New York is uitgebreid met São Paulo, Tokio, Khartoum. Met 300 kunstenaars uit vijftig verschillende landen, en 75 procent van de werken werd na 2000 aangeschaft: „Goede kunst wordt en werd overal gemaakt. Wij geven het een podium.”

Dus tref je in het Switch House, de uitbouw, de opstelling Tropicália (1966) van de Braziliaan Hélio Oiticia. Hij liet zich inspireren door de geometrische patronen van de Nederlander Piet Mondriaan en de Rus Kazimir Malevitsj – beiden ook nog altijd te zien – maar maakte van de Europese strakke lijnen een ontwrichte Latijns-Amerikaanse chaos van vierkante tenten in zand. Inclusief levende, en krijsende, ara.

Foto's Titia Ketelaar

Foto’s Titia Ketelaar

Niet langer ook bestaat, zoals toen de Tate Modern in 2000 werd geopend, moderne kunst voornamelijk uit schilder- en beeldhouwwerk. Daar kwam in de loop der jaren al steeds meer fotografie, video- en geluidskunst bij. En in de voormalige olietanks opende het museum vier jaar geleden speciaal aan performance kunst gewijde ruimtes. In ketelhuis, turbinehal en schakelhuis worden nu alle kunstvormen geïntegreerd.

Digitale kunst heeft in het Switch House een eigen ruimte gekregen, kan worden uitgebreid. „Maar we weten niet hoe de kunst van de toekomst zich ontwikkelt”, zegt Morris. „We verzamelen het op het eerste gezicht onverzamelbare.”

Zoals The Crystal Quilt uit 1987 van de Amerikaanse Suzanne Lacy, een voorbeeld van participerende kunst. Ze liet 430 vrouwen samen een sprei maken, terwijl uit luidsprekers verhalen over oud worden kwamen. Een eenmalig project dat – ook al hangt de sprei in de Tate en is er een film te zien – nooit helemaal gecreëerd kan worden.

Vanaf de tiende etage is het uitzicht op Londen weergaloos

De uitbreiding is – vooral aan de binnenkant – sympathiek gedaan door Herzog & De Meuron, die in 2000 de krachtcentrale verbouwden tot de Tate Modern. Naadloos gaat het beton van de turbinehal over in dat van de ondergrondse olietanks en in een trap naar de nieuwe uitbouw. Hoger en hoger gaat die naar de tiende verdieping. Van daar is het uitzicht op Londen weergaloos, mooier dan dat van de andere uitkijktorens die er de afgelopen jaren bijkwamen, zoals The Shard en de Walkie Talkie. Dat komt vooral door het zicht op St Paul’s Cathedral, aan de andere kant van de Theems.

Twitter avatar titia_k Titia Ketelaar En ja, dit is het uitzicht vanuit het restaurant @Tate Modern #thisislondon @StPaulsLondon https://t.co/6ra1zpoLLG

Het restaurant, een verdieping lager, heeft hetzelfde uitzicht. Daaronder zit een ruimte voor leden, een kantine voor medewerkers, een verdieping voor evenementen, een etage voor onderwijs. Dat klinkt als veel ruimte voor zaken die maar zijdelings met kunst te maken hebben. Maar door het ontwerp van het Switch House – een soort gedraaide piramide – zijn de verdiepingen met de expositieruimtes breder.

Foto's Titia Ketelaar

Foto’s Titia Ketelaar

Bovendien was die extra niet-tentoonstellingsruimte net zo hard nodig, vertelt Morris. Zeker in regenachtige weekeindes: „Afgelopen zondag zag het in het ketelhuis zwart van de bezoekers. Het was een carnaval van zich goed gedragende mensen. Nu kunnen ze zich meer verspreiden.” Ze spreekt tegen dat de Tate Modern door de uitbreiding nu wel erg groot is geworden. Het aantal werken dat wordt tentoongesteld, is verdubbeld naar 800. „We zijn inhoudsrijk. Het idee is dat als je hier woont, je af en toe binnenloopt, en dat als je Londen bezoekt je een dag uittrekt voor de Tate Modern.”

En: „De Tate Modern is nog altijd een stuk kleiner dan het MoMA in New York of het Centre Pompidou in Parijs.”

    • Titia Ketelaar