Een soort Monaco, maar dan sneller

Grand Prix van Europa Voor het eerst is Azerbajdzjan het toneel van een grand prix. In Bakoe wacht de coureurs een mix van snelle stroken en smalle straatjes.

Een van de bochten langs de stadsmuur van Bakoe, waar de weg soms maar een paar meter breed is. Foto Luca Bruno/AP

Het circuit ligt ingebed in een plek vol panoramische schoonheid. Cultureel erfgoed en wuft oliekapitalisme lijken hier plezierig samen te wonen. Een stad met twee gezichten: aan de ene kant de mondaine boulevards langs de Kaspische Zee en aan de andere kant de oude stad met zijn historische omwalling. Drie hypermoderne wolkenkrabbers reiken boven alles uit. Het zijn de Vlammentorens van Bakoe, hoofdstad van de vroegere Sovjetrepubliek Azerbajdzjan, waar zondag voor het eerst een grand prix in de Formule 1 wordt verreden. „Toen ik daar tweeënhalf jaar geleden voor het eerst kwam, was ik ondersteboven van de schoonheid van de stad”, vertelt Hermann Tilke, de huisarchitect van de Formule 1 en ontwerper van het circuit van Bakoe, door de telefoon. „Het is voor 100 procent een stratencircuit. Een soort Monaco? Nee, het is een heel snel Monaco.”

Bakoe is zonder meer het snelste stratencircuit ter wereld, zegt Tilke. De gemiddelde snelheid ligt boven de 200 kilometer per uur (Monaco 160 kilometer per uur), de top tussen de 340 en 360 per uur. Het zes kilometer lange circuit – waar de coureurs tegen de klok in rijden – heeft twee gezichten: zeer snelle passages wisselen zeer nauwe af. Een beetje Monaco meets Monza, zoals een racekenner zegt. In het oostelijke, moderne deel met nieuwe winkelcentra en hotels is er een lang recht acceleratiestuk van 2,2 kilometer langs de Kaspische Zee. Daar worden de topsnelheden gereden en komt het op motorvermogen aan. Geen stuk waar Max Verstappen zijn winst zal halen ten opzichte van Mercedes. Volgens Red Bull-topman Helmut Marko verliest zijn team op dat deel 1,2 seconde. Daarna volgen er kortere, rechte stukken met rechthoekige bochten. En vervolgens is het tegen de heuvel op naar de oude stad en krijgen de coureurs te maken met een stijgingspercentage van 9 procent.

De stand om het wereldkampioenschap voor Bakoe:

1. Rosberg 116 punten
2. Hamilton 107
3. Vettel 78
4. Ricciardo 72
5. Räikkönen 69
6. Verstappen 50
7. Bottas 44
8. Massa 37
9. Perez 24
10. Kvyat 22

Pal langs werelderfgoed

Het deel langs de oude stad voert over zeer smalle straten. Daar zijn de passages soms 7,5 meter breed, terwijl autosportfederatie FIA voor permanente circuits minimaal 12 meter voorschrijft. De logica tussen de verschillen? Tilke: „We hebben heel veel discussie gehad hoe dit met de FIA te regelen, hoe het zo veilig mogelijk te maken. Er zijn zaken in de stad die niet helemaal in overeenstemming zijn met de regels van de FIA, er zijn dus uitzonderingen gemaakt. Maar op het gebied van veiligheid is Bakoe absoluut oké.”

Puntentelling per grand prix:

#1 25
#2 18
#3 15
#4 12
#5 10
Van plaats 6 tot en met 9 telkens twee punten minder. Voor plaats tien één punt.

Het was geen gemakkelijke opdracht om het circuit te ontwerpen. Tilke: „Het was de wens van de minister van Sport dat de paddock bij het parlementsgebouw zou komen. Mooie plek: aan de ene kant de zee, aan de andere kant de stad. We ontwikkelden drie mogelijke circuits met allemaal hetzelfde startpunt. Het lastigst was de baan om de oude stad en de oude stadsmuren. Mooi, maar gecompliceerd omdat ze op de lijst van werelderfgoed van de Unesco staan. We mochten daar niets veranderen.”

In dat decor wordt zondag de Grand Prix van Europa gehouden. Want het land hoort voor een deel bij Europa, de Kaukasus die dwars door Azerbajdzjan loopt, scheidt het continent van West-Azië. De grand prix past helemaal in de nieuwe wereldorde die racebaas Bernie Ecclestone voor ogen heeft: bij de wereldcompetitie die Formule 1 is, horen opkomende landen waar geld genoeg is en de besteding ervan niet afhankelijk is van democratische besluitvorming of zoiets als maatschappelijk draagvlak.

Reclame voor Bakoe

Nee, de Grand Prix van Europa is vooral ook het feestje van de familie Alijev, die al sinds 1969 bijna onafgebroken de lakens uitdeelt in het olierijke land. Eerder al haalde de oligarchie het Eurovisiesongfestival (in 2012), de Europese Spelen (vorig jaar) en tal van sportevenementen naar de Azerbajdzjaanse hoofdstad. Evenementen die het voormalige Sovjetland een glans van welvaart moeten geven en om financiële en geopolitieke redenen ook ‘Europees’ prestige.

De race zal zondag fraaie beelden opleveren die in de hele wereld worden uitgezonden. „Het belangrijkste doel is de promotie van onze stad voor het toerisme en investeringen”, zei organisator Aria Rahimov, zoon van de minister van Sport, tegenover de BBC. Om de grand prix binnen te halen, heeft de regering naar schatting vijftig miljoen euro aan Formula One van Bernie Ecclestone betaald.

Oppositionele geluiden worden in de kiem gesmoord. Mensenrechtenactivisten hebben Bernie Ecclestone opgeroepen om een standpunt in te nemen tegen de schending van mensenrechten in Bakoe. Maar deze heeft eerder in het geval van Bahrein al gezegd dat hij niet weet wat mensenrechten precies zijn. Mensen moeten zich in hun land gewoon aan de wet houden, vindt Ecclestone. Over Azerbajdzjan zei de 85-jarige racebaas vorig jaar: „Iedereen schijnt gelukkig te zijn.” Dat was bepaald niet de conclusie van rapporten van Amnesty International en Human Rights Watch.

De 22 coureurs beginnen zondag aan hun achtste grand prix van het seizoen. De smalle passages rondom de oude stad zullen hun rijvaardigheid op de proef stellen. Wat Tilke verwacht? „Ze hebben allemaal talent, het zijn de beste rijders in de wereld. Grinnikend: „Voor sommige coureurs is er misschien een risico to kiss the wall. Verstappen, ja. Maar in Canada deed hij het weer geweldig.”

    • Harry Meijer