Opinie

    • Hans Beerekamp

De vraag over Jo Cox die je niet mag stellen

Jo Cox bij haar woonboot, in 'BBC News'e.

Als je de verslaggeving over de moord op het Britse Kamerlid Jo Cox in Nieuwsuur (NOS/NTR) en Newsnight (BBC2) vergelijkt, dan valt een verschil op.

De Nederlandse televisie wil vooral weten welke invloed de gebeurtenis zal hebben op de uitslag van het referendum over het Britse lidmaatschap van de EU, een week later. Dat is een cruciale vraag, die zich alleen niet direct laat beantwoorden en misschien ook nog niet aan de orde is.

Newsnight rouwt, meldt dat beide kampen hun campagne hebben opgeschort, en stelt de hamvraag expliciet niet. Wel laten drie studiogasten hun licht schijnen over een andere vraag, die bij ons in een iets ander verband niet onbekend is: „Is deze moord op een volksvertegenwoordiger de consequentie van de verharding van het debat? Moeten we de toon veranderen, vooral in de sociale media, en niet er op voorhand van uitgaan dat alle politici alleen maar hun zakken willen vullen en niet naar het volk luisteren?”

Het portret dat van het slachtoffer wordt geschilderd, wijst op het tegendeel van een parlementariër met een bord voor de kop. We zien een vrouw die je meteen aardig vindt, met gevoel voor humor en betrokkenheid, die in slechts dertien maanden tijd een reputatie verwierf als ideale volksvertegenwoordiger. Haar weduwnaar gaf de tv een foto van haar in spijkerbroek, poserend bij hun woonboot op de Theems. Een dag eerder had ze met haar man en twee kinderen nog over dezelfde rivier gevaren met een grote vlag: IN.

De laatste keer dat een Britse afgevaardigde in functie opzettelijk werd gedood was in 1990, door de IRA. En bij ons? Pim Fortuyn en Els Borst waren niet in functie. Ik kom, als je de Tweede Wereldoorlog buiten beschouwing, niet verder dan het lynchen van de gebroeders De Witt in 1672. In de 19de eeuw werd twee keer een duel tussen Nederlandse politici op het laatste moment afgewend.

Zou het duel in deze tijden ook weer terug kunnen keren? Het Newsnight-debatje eindigde met een zeer ter zake doende, bijna terloopse observatie dat de politiek ervoor dient om te verhinderen dat tegenstanders elkaar een kopje kleiner maken. Het is een onvolkomen systeem van compromissen met het doel geen bloed te vergieten. Doodzonde om die vorm van beschaving af te schaffen en gewoon weer ouderwets erop los te slaan, als je iets hoort wat je niet bevalt. Of wat je angst inboezemt.

Zelfs het duel was een manier om krenking van eer en emoties op leven en dood enigszins te stroomlijnen: nog altijd beschaafder dan ongewapende tegenstanders zonder waarschuwing vooraf afslachten.

De moordenaar zou volgens ooggetuigen Britain First! hebben geroepen. Een woordvoerder van de gelijknamige extreem-rechtse beweging, die het vooral heeft gemunt op linkse politici, gaf meteen een verklaring uit over het onverantwoordelijke gedrag van media die een verband durfden te leggen. Ook dat soort preventieve verdediging is bij ons bekend.

    • Hans Beerekamp