De rol van slachtoffer past een partij als Denk niet

nrcvindt

Het oude spreekwoord luidt: hoge bomen vangen veel wind. Het windvangende groen is de afgelopen decennia fors uitgebreid. Niet alleen ‘hoog’ vangt veel wind, maar ook ‘bekend’ kan op toenemende publieke belangstelling rekenen.

Media spelen hierin ontegenzeggelijk een actieve rol, maar er is meer. De roep om transparantie en het afleggen van verantwoording komt voort uit een breed gedragen maatschappelijk verlangen dat teruggaat naar de jaren zestig van de vorige eeuw.

Bij uitstek de beroepsgroep van politici heeft al geruime tijd met deze ontwikkeling te maken. Het is al weer heel lang geleden dat zij via de bevriende en verzuilde media hun verhaal konden doen zonder te worden tegengesproken. En de vragen beperken zich niet tot beleid, maar strekken zich tevens uit tot hun gedrag.

Vertegenwoordigers in publieke functies, veelal betaald uit publieke middelen, kunnen zich niet onttrekken aan een samenleving die hun handelen in al zijn facetten kritisch volgt. Dat kunnen betrokkenen als ongemakkelijk ervaren, maar het is een gegeven dat bij het door hen gekozen vak hoort.

De vraagtekens hebben vaak te maken met het begrip integriteit. In haar beroemde en nog altijd vaak aangehaalde toespraak voor de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) vatte minister Dales (Binnenlandse Zaken, PvdA) in 1992 de waarde hiervan bondig samen: „Aantasting van de integriteit van de overheid betekent niet minder dan dat de overheid het vertrouwen van de burgers verliest. En zonder dat vertrouwen van de burger kan de democratie niet. Dan is er geen democratie meer.”

Journalisten die integriteitskwesties aan de orde stellen dienen te werk te gaan volgens het hoor-en-wederhoor-principe. Dat moet hun dan wel mogelijk worden gemaakt. Maar dat is lang niet altijd het geval. Zo heeft in de politieke wereld van Den Haag de PVV van Geert Wilders een reputatie wat betreft het consequent negeren van (lastige) vragen uit de journalistiek.

De methode Wilders maakt school. Deze week lanceerde de partij Denk van de afgescheiden Tweede Kamerleden Kuzu en Öztürk een videoboodschap waar „de media” werden neergezet als een niet te vertrouwen „vierde macht”. Berichtgeving in deze krant over onderzoek naar transacties waarbij het Kamerlid Özturk in het verleden zou zijn betrokken, was volgens de partij het bewijs.

Het aannemen van een dergelijke slachtofferrol duidt niet op politieke volwassenheid. Om de Amerikaanse president Harry Truman te citeren: „If you can&apost stand the heat, get out of the kitchen”.