‘De Kansspelautoriteit is niet onder druk te zetten’

Ondanks bezwaar van een machtige loterijenlobby nam de Kansspelautoriteit deze week een bijzonder besluit: de markt gaat open.

Kesler: „Of er ruimte is voor nóg drie loterijen weet niemand.” Foto Andreas Terlaak

Maandag liet de Kansspelautoriteit een kleine bom afgaan in de loterijensector. Op basis van een uitspraak van de rechter liet de toezichthouder weten dat voortaan ‘iedereen’ een loterij mag beginnen, mits 50 procent van de inleg naar het goede doel gaat.

Het genoegen een goededoelenloterij te organiseren was lang voorbehouden aan vier partijen: de kleine SNL (waar Jantje Beton onder valt) en drie giganten uit de koker van Novamedia: de Postcode Loterij, BankGiro Loterij en Vrienden Loterij. De drie geven jaarlijks honderden miljoenen aan goede doelen. Met die goede doelen achter zich en commissarissen als oud-politici Gerdi Verbeet (PvdA), Laetitia Griffith (VVD) en Pieter van Geel (CDA) staan Novamedia en de loterijen bekend als een krachtige lobby in Den Haag.

Zij richtten die macht afgelopen jaren met succes op het vertragen van het legaliseren van gokken via internet. Als deelnemers aan loterijen naar internet zouden overstappen zouden zij (en de goede doelen) minder inkomsten krijgen, vreesden ze. Die vrees hadden ze ook bij een nieuw loterijstelsel, maar dat leek ver weg omdat de loterijen in 2014 met het kabinet afspraken dat pas over het toelaten van nieuwe loterijen gesproken zou worden ná regulering van onlinegokken.

Maar daar heeft de Kansspelautoriteit (Ksa) dus niet op gewacht. De Ksa kreeg in mei een tik op de vingers van de rechtbank Amsterdam omdat het weigerde de vergunningaanvraag van internetloterij Lottovate (de Nederlandse tak van het Britse loterijbedrijf Zeal) in behandeling te nemen. Van het ministerie van Veiligheid en Justitie mochten niet meer dan vier vergunningen verstrekt worden. Onterecht, stelde de rechter. Nergens blijkt uit dat het aantal vergunningen beperkt moet blijven tot vier.

Plaatsvervangend Ksa-voorzitter Henk Kesler legt uit.

Waarom is de Kansspelautoriteit niet in hoger beroep gegaan? Is dat niet gangbaar?

„Gangbaar kan wel zijn, maar wij zijn een zelfstandig bestuursorgaan en hebben eigen afwegingsmogelijkheden. Wij kwamen tot de conclusie dat een hoger beroep niet erg kansrijk zou zijn. Volgens de rechtbank hebben wij en het ministerie niet duidelijk gemaakt waarom er nou vier vergunningen zouden mogen zijn en niet vijf, zes of drie. Dat is eigenlijk ook een duivels lastige redenering om op te hangen. “

De loterijen wilden het stelsel ongewijzigd laten. Bent u in aanloop naar het besluit tot openstelling van de markt vaak gebeld?

Kesler is kort stil. „Sigrid van Aken directeur van Novamedia, red.) heeft een of twee keer gebeld. Zij spreken zorgen uit. Dat kan ik begrijpen.”

Zij zouden druk hebben uitgeoefend om in hoger beroep te gaan tegen de uitspraak van de rechtbank.

„Wij zijn niet onder druk te zetten. Iedereen mag ons bellen en vertellen wat ze ervan vinden, maar wij maken onze eigen afwegingen. Misschien klinkt het onaardig of cynisch maar wij gaan niet over de goede doelen die nu geld krijgen. Wij moeten enkel kijken of 50 procent van de inleg van een loterij naar het goede doel gaat.”

De Postcode Loterij zei deze week dat commerciële partijen zoals Lottovate geen vergunning moeten krijgen.

„Is de Postcode Loterij dan een niet-commerciële partij? Er wordt een licentievergoeding betaald aan Novamedia. Bovendien zijn in het verleden dividenden uitbetaald. We moeten wel iedereen door dezelfde hoepel laten springen. Gelijkwaardigheid is erg belangrijk.”

Is the sky the limit? Mag een onbeperkt aantal bedrijven een loterijvergunning aanvragen?

„Theoretisch gezien wel, maar je kunt je afvragen hoe groot de markt is. We hadden vroeger een Zorgloterij, dat initiatief bestaat niet meer. De Cultuurloterij is er niet gekomen. Of er ruimte is voor nóg drie loterijen zoals de Postcode Loterij weet niemand.”

De Kansspelautoriteit is in 2012 opgericht, juist ook als toezichthouder op online gokken. Dat is nog steeds niet gelegaliseerd.

„Nee en ik hoop dat ik het nog meemaak, want op 1 april 2018 zit mijn termijn er op. Ik had goede hoop dat de wet ‘Kansspelen op afstand’ uiterlijk in 2015 gerealiseerd zou zijn. We zitten nu in 2016. Hij moet nog door de Tweede Kamer, hij moet nog door de Eerste Kamer. Als je de vier tot zes maanden meetelt die wij nodig hebben voor vergunningverlening, gaat de markt als alles meezit op zijn vroegst in juli 2017 open. Als het tegenzit op 1 januari 2018.”

Wat vindt de Ksa daarvan?

„Wij vinden het noodzakelijk dat die wet er komt. Legaliseren van internetgokken is echt in het belang van de consument. We blijven maar met een illegaal circuit zitten. We kunnen kansspelverslaving niet aanpakken, we kunnen geen systemen controleren. Wij staan nu redelijk machteloos.”

De wet wordt komende week behandeld in de Tweede Kamer. Gokbedrijven hebben kritiek op de belastingheffing. In het wetsvoorstel staat 20 procent, maar VVD en PvdA willen dat verhogen naar 29 procent. Is dat slim?

„Dat is een politieke beslissing. Wij hebben wel gezegd dat het natuurlijk niet helpt tegen een woest grote kanalisatie (zo veel mogelijk spelers die bij bedrijven met een vergunning gaan gokken, red). Er is nu een evaluatie na drie jaar afgesproken, maar wij vinden dat dit al na twee jaar moet. Als blijkt dat veel buitenlandse gokbedrijven geen vergunning aanvragen en dus geen belasting betalen, moet je serieus overwegen om dat tarief te verlagen.”

    • Camil Driessen