De boekverkoper werd gevolgd tot in wc

Mensenrechten Vrijgelaten Hongkonger Lam Wing-kee vertelt over zijn ontvoering door Chinese geheime politie.

Foto Vincent Yu/AP

Bleek, zichtbaar vermoeid en verzwakt vertelde de Hongkongse boekverkoper Lam Wing-kee (61) donderdag hoe hij acht maanden geleden is ontvoerd en tot twee dagen geleden is vastgehouden en vrijwel voortdurend is verhoord door de Chinese geheime politie.

„De bekentenis die ik op de televisie heb moeten afleggen was afgedwongen, een show met script dat ik precies moest volgen. Als het niet goed was moest de opname over”, aldus Lam, een van de vijf boekverkopers in Hongkong die vorig jaar oktober plotseling spoorloos verdwenen.

Van begin af aan werd vermoed dat het vijftal was ontvoerd door de Chinese geheime politie. Hun verdwijning zorgde voor veel commotie in Hongkong waar duizenden de straat op gingen om hun vrijlating te eisen. De Verenigde Staten en de Europese Unie (twee van de boekverkopers hebben Europese paspoorten) maakten in Beijing duidelijk dat ze bezorgd waren.

Lam was de manager van de intussen gesloten boekhandel Causeway Bay Books dat goed geld verdiende met op het vasteland verboden boeken aan toeristen uit China. Vaak zeer smeuïge boeken van anonieme auteurs over het seksleven van Chinese toppolitici, onder wie president Xi Jinping en de permanente machtsstrijd en corruptie in de top van de Communistische Partij.

„Zij wilden alles weten over onze klanten, onze anonieme auteurs en de manieren waarop wij onze boeken op het vasteland verkopen”, vertelde Lam die woensdag mocht terugkeren in Hongkong.

Eenzame opsluiting

Lam werd eind oktober 2015 vlak over de Chinees-Hongkongse grens aangehouden toen hij op weg was naar zijn vriendin in industriestad Dongguan. Hij werd aangehouden, geboeid, geblinddoekt en hij werd gedwongen een verklaring te tekenen waarin hij afstand deed van een advocaat en beloofde geen contact te zoeken met zijn familie.

Dat was het begin van een acht maanden durende eenzame opsluiting, eerst in een politiebureau en later in een gebouw van de geheime dienst in Ningbo, een havenstad bij Shanghai.

Lam werd in China zelf opgepakt, maar twee van zijn collega’s werden over de grens ontvoerd, een in Hongkong zelf en een andere in Thailand. Nog een van het vijftal zit nog vast op een onbekende plaats in China. Na de internationale kritiek van de EU en de VS zei China dat de vijf vrijwillig naar China waren gekomen om mee te werken aan een justitieel onderzoek.

Locatie van de inmiddels gesloten boekhandel:

‘Nooit buigen voor bruut geweld’

Lam weerspreekt deze bewering. „Ik mocht met niemand contact hebben, ik werd voortdurend in de gaten gehouden tot op de wc toe”, aldus Lam, die vertelde aanvankelijk te hebben geaarzeld om zijn verhaal te vertellen, omdat zij vriendin nog in China is.

In het belang van de Hongkongse vrijheden (van pers en meningsuiting) die volgens hem – en vele Hongkongers – onder grote druk staan, heeft hij besloten toch zijn verhaal te vertellen. „Ik wil het zeggen ten overstaan van de hele wereld: Hongkongers zullen nooit buigen voor bruut geweld”, aldus Lam, die ook bij wijze van bescherming de openbaarheid heeft gezocht.

    • Oscar Garschagen