Dan Brown steunt bibliotheek A’dam

Thrillerschrijver Dan Brown deed er voor meerdere boeken inspiratie op. De Bibliotheca Philosophica Hermetica wordt daarvoor nu beloond, met drie ton.

  'Jungfrau Sophia', een alchemistisch leermodel over de schepping en de orde der dingen. Uit: Geheime figuren der Rosenkreuzer. Handschrift c. 1750.

De Amerikaanse auteur Dan Brown schenkt 300.000 euro aan de Bibliotheca Philosophica Hermetica in Amsterdam. De schrijver is een groot bewonderaar van de bibliotheek vol mystieke, filosofische, religieuze en esoterische boeken uit de 15de eeuw tot heden, die werd gesticht door voormalig zakenman Joost Ritman. Brown kwam er verscheidene malen om inspiratie op te doen voor zijn boeken Het verloren Symbool en Inferno.

De bibliotheek zal het geld gebruiken om de kerncollectie van 4.600 vroege drukken en 300 oude handschriften volledig te digitaliseren. Geïnteresseerden over de hele wereld kunnen deze teksten vanaf voorjaar 2017 via internet inzien. „Dan Brown trof in onze bibliotheek een schat aan ancient wisdom aan”, zegt directeur Esther Ritman, dochter van de oprichter. „Die schat willen wij niet verborgen houden, maar delen met de hele wereld.” Ook het Prins Bernhard Cultuurfonds heeft een bijdrage toegezegd, van 15.000 euro.

De bibliotheek in de Bloemstraat is sinds 5 april gesloten voor publiek, omdat deze gaat verhuizen. Joost Ritman heeft het fameuze Huis met de Hoofden aan de Keizersgracht aangekocht. Het pand uit 1622 zal vanaf juli worden verbouwd. Het werd in de 17de eeuw bewoond door koopmansfamilie De Geer, die er een broedplaats voor creatieve en tegendraadse ideeën op het gebied van wetenschap, filosofie, cultuur en handel van maakte. Onder anderen Comenius kwam hier regelmatig van gedachten wisselen.

Plastic wegwerpbestek

Stichter van de bibliotheek Joost Ritman is geïnspireerd door het 17de-eeuwse ideaal van de koopman-geleerde, de ‘mercator sapiens’. In de jaren negentig was hij nog eigenaar van De Ster, het familiebedrijf dat plastic wegwerpbestek maakte voor de luchtvaartindustrie. Het geld dat hij daarmee verdiende stak hij in het verwerven van de kerngeschriften van de hermetische filosofie en boeken over aanverwante stromingen. Ritman komt uit een familie van Rozenkruisers. Hij begon al op zijn 16de met het verzamelen van oude boeken, maar dit kreeg een extra impuls toen hij op zijn 23ste van zijn moeder het boek Aurora van de Duitse protestantse mysticus Jakob Böhme (1575-1624) kreeg.

De Ritman Bibliotheek werd enkele jaren geleden nog in haar voortbestaan bedreigd door een conflict tussen Joost Ritman en de Friesland Bank. „Die problemen liggen gelukkig achter ons”, zegt Esther Ritman. Haar vader heeft zijn levenswerk inmiddels overgedragen aan een non-profit stichting, Het Wereldhart.

De stichting wil van het grachtenpand een ‘Ambassade van de Vrije Geest’ maken. „Verleden en toekomst komen samen”, zegt de bibliotheekdirecteur. „In het Huis met de Hoofden bevond zich destijds een huisbibliotheek met werken die wij ook bezitten.”

Het huis moet net als 400 jaar geleden weer een levendige ontmoetingsplaats worden. Esther Ritman: „We zijn nu nog voornamelijk een plek waar wetenschappers en schrijvers komen. Op de nieuwe locatie willen we het gesprek met een breder publiek op gang brengen. We haken aan bij de inhoud van onze bibliotheek, en daarmee bij een heel actueel thema: de vrijheid van meningsuiting en de vrijheid van religie.”

Lezingen, bruiloften, concerten

Naast symposia en lezingen kunnen er kleinschalige evenementen worden georganiseerd, zoals huiskamerconcerten en bruiloften. Daarmee krijgt de bibliotheek meer mogelijkheden om inkomsten te genereren.

„We gaan ons registreren als museum”, zegt Esther Ritman. „Het Huis met de Hoofden, met onder meer een 17de eeuwse stijlkamer, is op zichzelf al een bezienswaardigheid. Daarnaast blijven we zelf projecten ontwikkelen. Ook nu, tijdens de verbouwing, reist een tentoonstelling over de beeldtaal rondom de manifesten van de Rozenkruisers door verschillende landen.”

Naast de kerncollectie, vaak mooi geïllustreerd, beschikt de bibliotheek over zo’n 20.000 nieuwere boeken over Hermetica, alchemie, de graal, gnosis en westerse esoterie, vrijmetselarij, Rozenkruisers, kabbala, theosofie en mystiek. Deze worden het komende jaar opgeslagen in het Stedelijk Museum Amsterdam. Wanneer de bibliotheek opent in het Huis met de Hoofden is nog niet bekend.

    • Claudia Kammer