‘Alleen Antarctica kent lagere groei dan EU’

Dat schreef Boris Johnson in een column in The Daily Telegraph en NRC.

De aanleiding

Boris Johnson is behalve oud-burgemeester van Londen ook columnist voor de conservatieve Britse krant The Daily Telegraph. NRC-lezers konden op 4 juni een van zijn columns lezen, gepubliceerd als opinieartikel. Johnson, voorman van de campagne voor terugtrekking van het Verenigd Koninkrijk uit de Europese Unie, schreef in het artikel: „De EU is een kerkhof van lage groei; het enige continent met een nog lagere groei is momenteel Antarctica.” We checken of dat klopt.

Waar is het op gebaseerd?

Johnson betoogt in zijn column dat de EU de Britse economie schaadt. „Bureaucratische” wetgeving die te maken heeft met de interne markt van de EU kost het Britse bedrijfsleven veel geld en vertraagt de economische groei in de hele EU, meent de uitgesproken conservatief: „Bloeit de EU dankzij de ‘interne markt’?

Natuurlijk niet. Sinds 2008 hebben de Verenigde Staten hun bruto binnenlands product (bbp) met circa 13 procent zien stijgen. Het bbp van de EU groeide met 3 procent”, schrijft Johnson. En dan volgt de vergelijking tussen de EU en Antarctica.

Johnson noemt geen bronnen waarop hij deze vergelijking baseert. Evenmin zegt hij waar hij de andere cijfers die hij noemt, over de groei in de EU en de VS, vandaan heeft.

We checken de uitspraak over de EU en Antarctica. En, omdat Johnson een breder punt wil maken – de EU is een „kerkhof” van lage groei – controleren we ook of de EU inderdaad zoveel trager groeit dan andere regio’s in de wereld en dan de VS.

En, klopt het?

Johnsons vergelijking tussen de EU en Antarctica is pure retoriek. Over Antarctica, waar nauwelijks economische activiteit is, bestaan geen groeicijfers. Er is geen Antarctisch bbp, zo bevestigt desgevraagd een woordvoerder van de Antarctische Verdragsorganisatie. Antarctica is geen land, maar een lappendeken van territoriale claims.

De totale omvang van de economische activiteit (wetenschappelijk onderzoek, visserij, een beetje toerisme) wordt niet gemeten.

We gunnen ‘Boris’ zijn retorische truc, hoewel deze zeker voor de lezer van The Daily Telegraph misleidend kan zijn. In de oorspronkelijke column stond de vergelijking tussen de EU en Antarctica in de kop.

Dan de vraag: groeit de EU het langzaamst van alle ‘continenten’, zoals Johnson schrijft? In de databank van het Internationaal Monetair Fonds (IMF) is de economische groei per regio in de wereld te vergelijken. Tussen 2008 (het jaar dat Johnson noemt) en 2015 is de omvang van het bbp van de EU inderdaad het minste gegroeid.

Azië, Latijns-Amerika, Afrika, ze groeiden allemaal sneller. Ook de VS (geen regio, maar een land) presteerden beter.

De cijfers die Johnson noemt, kloppen echter niet. Het totale bbp van de EU was in 2015 13 procent groter dan in 2008 (en niet 3 procent) en het Amerikaanse bbp is 20 procent groter (niet 13 procent).

Deze percentages gaan over het bbp uitgedrukt in Amerikaanse dollars. Valuta-effecten kunnen de cijfers vertekenen. Maar als we kijken naar het bbp van de EU uitgedrukt in euro’s, dan was het bbp nog steeds maar 12,5 procent hoger in 2015 dan in 2008.

Conclusie

Johnson heeft gelijk als hij zegt dat alle andere regio’s in de wereld (en de VS als land), sneller groeien dan de EU. Maar zijn vergelijking tussen de economische groei in de EU en Antarctica is pure retoriek. Antarctica is geen economische eenheid, maar een lappendeken van territoriale claims. Bbp-cijfers van Antarctica bestaan niet. We beoordelen deze uitspraak als ongefundeerd.

    • Mark Beunderman