Jonge talentjes in Turkije moeten alles opzij zetten om de top te halen in de worstelsport.

Worstelen met grote verwachtingen

Worstelen is populair in Turkije. Maar jonge talentjes staan onder grote druk, laat filmer Mete Gümürhan zien.

Worstelen is groot in Turkije. „Het is een van de weinige sporten waar Turkije echt heel goed in is”, zegt de Turks-Nederlandse filmmaker Mete Gümürhan in een Rotterdamse hotelbar. We kijken hoog uit over de stad waar hij opgroeide en woont, maar als hij over het worstelen praat, dan is hij weer een kleine jongen met twinkelogen die bij zijn grootvader op vakantie is in Anatolië, die hem meenam naar wedstrijden. „Vergelijk de magie van de sport voor Turken maar met wat Nederlanders met schaatsen hebben. De film is ook een hommage aan mijn opa die me alles over worstelen heeft geleerd.”

In zijn documentaire Young Wrestlers volgt Gümürhan een groepje jonge worstelaars op een internaat in de stad Amasya, een van de Turkse kostscholen waar jonge sporttalentjes worden klaargestoomd voor een carrière als prof. Dat betekent hoe jong ze ook zijn: trainen, trainen en nog eens trainen, veel eten of juist diëten, en op een kwetsbare leeftijd jarenlang weg zijn van huis. De film wil laten zien wat het betekent voor jonge jongens om op te groeien in een gesloten mannengemeenschap.

Elk een obstakel

Over de strubbelingen tijdens het maken van de film, zou zelf een film te maken zijn. De vader van een van de beoogde hoofdpersonen trok zich op het laatste moment terug, en toen stond Gümürhan kort voor de eerste draaidag met lege handen. Maar het internaat bracht uitkomst. „Uiteindelijk zijn we gewoon gaan draaien, vlieg-op-de-muur-stijl, en hebben we op grond van het materiaal besloten wie de hoofdpersonen zouden worden. Ik verloor mijn hoofdpersoon, maar kreeg er 26 hoofdpersonen voor terug.”

Er kwamen uiteindelijk drie jongetjes uit de bus: drie sporters die alles in zich hadden om toekomstige kampioenen te worden, maar die elk een obstakel op hun weg vonden: Beytullah had problemen met zijn gezondheid, Baran had problemen met zijn gewicht en Muhammed was een klassieke underdog. Zou hij zich vanuit die positie omhoog kunnen vechten?

„Ik ben uiteindelijk gaan draaien zonder script, maar het idee achter de film is wel constant gebleven: hoe worden deze jongens man in een maatschappij waar vrouwen uit hun sociale leven zijn weggedrukt? Vrouwen hebben thuis vaak alles voor het zeggen, bij ons althans was mijn moeder gewoon de baas. Maar de jongens zien bijna geen meisjes. Ze zijn het hele jaar weg van huis. Die jongens zijn in een leeftijd waarop een totale testosteronexplosie plaatsvindt. Wat doen ze met hun ontluikende seksualiteit? Op school, waar we niet zoveel mochten filmen, hangen ze de mannetjes uit, op de mat maken ze elkaar af. In hun vrije tijd op het internaat stoeien ze met elkaar. Ze liggen als puppy’s tegen elkaar op bed.”

Grote commerciële belangen

Naarmate het verhaal vordert, komen andere lagen bloot te liggen. De worstelsport kent grote commerciële belangen. Het internaat betaalt de opleiding van de kinderen. Voor arme mensen kan het worstelen een uitweg zijn uit een bestaan zonder veel perspectief. Volgens Gümürhan voelen de jongetjes de last van de hooggespannen verwachtingen op hun schouders. Ze moeten presteren. Als ze aan het einde van het jaar niet genoeg punten hebben gehaald, of het nu op school is of tijdens wedstrijden, dan worden ze zonder pardon weggestuurd. Alle nadruk ligt op winnen.

Gümürhan: „Mijn vraag was: wat doet dat met die jongens? Daarom was ik ook heel blij om te zien dat een van de twee trainers die de school runt een heel emotionele band met zijn vrouw en zijn dochter heeft. Hij belde ze voortdurend op en ging heel liefdevol met ze om. Dus dat was óók een voorbeeld wat ze meekregen. Sowieso zijn de Turken daar eigenlijk veel moderner dan veel Turken hier. Ons beeld van Turken op het platteland is gebaseerd op de Turken hier, die nog willen leven zoals vijftig jaar geleden. De Turken daar zijn verder.”

    • Dana Linssen