Monica Lewinsky: ‘Ik heb het overleefd’

Sinds twee jaar zoekt Monica Lewinsky weer de publiciteit. Ze strijdt tegen cyberpesten. Dat bracht haar dinsdag naar Nederland.

Monica Lewinsky tijdens haar toespraak op We Are Mundial, afgelopen dinsdag in Tilburg. Jostijn Ligtvoet Fotografie

‘Je hebt het Witte Huis helemaal niet genoemd toen je mij aankondigde”, zegt Monica Lewinsky tegen de presentator van de avond, rapper Akwasi. „Dat waardeer ik zeer.”

Lewinsky heeft net een twintig minuten lange toespraak gegeven voor enkele honderden aanwezigen op de besloten avond We Are Mundial ruim een week voor muziekfestival Mundial. In een industriehal in de Tilburgse Spoorzone vertelt ze over haar ervaringen met de digitale schandpaal en pleit ze voor een „culturele revolutie” op het internet.

Mede-organisator van Mundial Rien van Linschoten legde vorig jaar het contact met Lewinsky in New York. Een trip naar Tilburg zag ze wel zitten. Zolang de bezoekers maar geen foto’s of filmpjes maken. Interviews zijn niet mogelijk.

Lewinsky, ‘de beroemdste ex-stagiaire ter wereld’, is een van de meest nagekeken en besproken personen van de twintigste eeuw. Nadat ze de publieke verontwaardiging over haar affaire met toenmalig president Bill Clinton niet meer aankon, trok ze zich voor meer dan tien jaar terug in relatieve stilte. En die affaire was nog vóór Google.

Comeback

In mei 2014, zestien jaar na het schandaal, maakt Monica Lewinsky een indrukwekkende comeback. Ze publiceert een openhartig essay in Vanity Fair over haar relatie met Bill Clinton en de donkere nasleep.

Maar in plaats van alleen haar kant van het verhaal te vertellen, betekent het vooral het startschot voor een wereldwijde campagne tegen ‘public shaming’ waar ze zelf bijna aan onderdoor was gegaan.

„Ik keek om me heen en zag een wereld vol cyberpesterijen”, vertelt Lewinsky. Ze besefte dat haar ervaring levens kan redden en zocht weer bewust de publiciteit op. Lewinsky hekelt de huidige ‘cultuur van vernedering’: „Publieke schande is een product geworden, dat met winst wordt verkocht.” Net als met homo-emancipatie of duurzaamheid is een cultuuromslag nodig naar meer mededogen en empathie op het internet, zegt ze, en daar zijn we allemaal verantwoordelijk voor. „Schande overleeft empathie niet.”

De inmiddels 42-jarige activiste sprak dinsdag geroutineerd en een stuk zelfverzekerder vergeleken met haar eerste publieke optreden sinds lange tijd op de Forbes under 30-top in oktober 2014. Ze draaide bijna letterlijk haar geroemde TEDx-optreden uit 2015 af, met dezelfde grapjes („Ik ben de enige die niet 22 wil zijn”) en oneliners („Klik met mededogen”), maar ze voegde wel Nederlandse details toe. Zo weet ze dat drie op de twintig Nederlandse tieners ooit slachtoffer zijn geweest van cyberpesten.

Sylvana Simons

Wat ze misschien niet weet is hoezeer haar pleidooi in de Nederlandse actualiteit past. De kersverse politica Sylvana Simons deed twee weken geleden nog aangifte na racistische uitlatingen op (sociale) media. Vicepremier Lodewijk Asscher schreef onlangs een open Facebook-brief naar zijn reaguurders. Lewinsky keek verrast op toen nóg iemand in de zaal zijn hand omhoog hield na de vraag: „Wie heeft een geheim dat iedereen kent?” Het bleek Diederik Stapel.

Als iemand vraagt waar ze het meest trots op is, wordt Lewinsky voor het eerst emotioneel. „Dat ik het heb overleefd.”

Aan het eind van de avond volgt toch een Witte Huis-vraag uit het publiek: „Hoe ervaar je Clintons huidige gooi naar het presidentschap?” Lewinsky heeft allang besloten hier niets over te zeggen. „Ik laat het me niet raken”, zegt ze mediabewust. Vriendelijk glimlachend: „En dat is alles wat ik erover zeg.”

    • Menno Sedee