Mi Lao Shu oftewel Mickey Mouse verovert Shanghai

Pretpark Het Amerikaanse Disney World opende donderdag zijn eerste pretpark in China. Kaartjes zijn voor de rest van het jaar uitverkocht.

Reuters/Aly Song

Het moest volgens Disney-topman Robert Iger „een van de meest opwindende dagen in de geschiedenis van het Amerikaanse Disney-concern” worden, de opening donderdag in de Chinese metropool Shanghai van het grootste Magische Koninkrijk buiten de VS.

Mickey Mouse (Mi Lao Shu), Donald Duck (Tang Lao Ya) en vooral Robert Iger zelf deden onder het motto ‘the show must go on’ enorm hun best, net als de tienduizenden genodigden en degenen die als eersten een toegangskaartje hadden kunnen bemachtigen.

Maar de aanslag in Orlando, thuisbasis van Walt Disney World Co., en het incident met een kleuter die in het Floridase pretpark door een krokodil werd gedood, temperden de stemming voelbaar. Woensdagavond verhinderden bovendien tropische onweersbuien de feestelijke vuurwerkshow Ignite the Dream en ook de officiële openingsceremonie met videoboodschappen van de presidenten Xi Jinping en Barack Obama donderdag verregende.

Bekijk ook de fotoserie: Disney World, nu ook in China

„Laten we dit maar een regen noemen van Amerikaanse dollars en renminbi’s”, probeerde de Chinese vice-premier en Politburolid Wang Yang nog, maar de hologige Disney-top – voor zover niet spoorslags teruggekeerd naar de VS – luisterde met een half oor naar de speeches van Shanghaise en Beijingse partijfunctionarissen.

Een duidelijk geval van grote pech voor Shanghai Disneyworld in het oostelijk haven- en industriegebied Pudong, waar groot het sleutelwoord is. De investeringen alleen al beliepen meer dan 5,5 miljard dollar. In het eerste jaar worden meer dan 10 miljoen bezoekers verwacht, in het daarop volgende jaren 22 miljoen en over drie jaar 50 miljoen. Verwachte winst: 4,5 miljard dollar. Aantal personeelsleden: 25.000, meer dan de andere internationale Disneyparken samen.

AP/Ng Han Guan

AP/Ng Han Guan

Volksverhuizing

Er moesten vijf jaar geleden negen dorpen met in totaal 32.000 inwoners voor verdwijnen. Niet alleen voor Disneyworld, maar ook voor het nieuwe Shanghai Village met tientallen hotels, winkelcentra en de speciale metrolijn naar het centrum van de metropool.

Vlakbij Disneyworld is inmiddels begonnen met de bouw van Winterland, een indoor ski-resort en Haichang Oceaanwereld met ijsberen, dolfijnen en wolven. Al deze activiteiten moeten de economie van Shanghai (26 miljoen inwoners, 300 miljard dollar per jaar) helpen aan de jaarlijkse groei van minstens 8 procent. Voor minder doet de lichtelijk arrogante Shanghaise partijtop het niet.

Voor het Disney-concern moet Shanghai Disneyworld een grote geldmaker worden, want dat is met de zes andere parken buiten de VS nog nooit echt gelukt. „En dat zal ook zeker gebeuren”, zei Disney-topman Iger (65), die zijn pensionering speciaal voor deze gelegenheid heeft uitgesteld.

Zijn verwachting is gebaseerd op de wetenschap dat in een straal van drie uur met reizen met trein, auto of vliegtuig een steeds koopkrachtiger bevolking van 300 miljoen mensen leeft. Hoewel de groei van de Chinese economie stagneert, gaat in de verstedelijkte monding van de Yangtze Rivier met haar groeiende middenklasse nog steeds heel goed. Hier wonen ruim voldoende Chinezen die zich met gemiddelde inkomens van 15.000 euro per jaar de toegangsprijzen – 65 euro voor een volwassene, 45 euro voor een kind – kunnen permitteren.

AFP / Johannes Eisele

AFP / Johannes Eisele

Minderheidsbelang

De Disney-topman heeft lang gelobbyd bij de top van de Communistische Partij in Shanghai en vooral ook in Beijing om de deuren in het land van Mao Zedong en Xi Jinping voor Mickey Moude te openen. De vader van Xi, een communistische veteraan van het eerste uur, zou een groot liefhebber van Disneyworld zijn geweest, dat scheelde.

De compromissen die Iger heeft moeten accepteren, zijn voor Disney weliswaar uniek, maar voor buitenlandse bedrijven is dat in zijn algemeenheid een volstrekt normale praktijk. Disney heeft voor het eerst in zijn geschiedenis een minderheidspositie moeten accepteren. Een staatsconsortium bezit 57 procent van de aandelen Shanghai Disneyworld en Disney zelf 43 procent. De staat profiteert dus het meest, ook van de verkoop van parafernalia, video’s en films uit het assortiment van het entertainmentconcern.

Het Magisch Koninkrijk moest ook ontdaan worden van al te Amerikaanse karakteristieken: ‘Main Street USA’ is daarom omgedoopt in ‘Mickey Avenue’ en ‘Space Mountain’, ‘Jungle Cruise’ en ‘It’s a small world’ moesten wegens het al te Amerikaanse karakter geschrapt worden. Architecten kregen opdracht zoveel mogelijk Chinese elementen in de gebouwen met restaurants te verwerken. Shanghai Disneyworld is het enige Disneypark met een groot theehuis, de Zwervende Maan. Regisseurs van de talrijke shows kregen opdracht geen woord Engels te gebruiken, alle voorstellingen zijn uitsluitend in het Chinees.

AFP / Johannes Eisele

AFP / Johannes Eisele

Cultureel imperialisme

Deze concessies werden gedaan omdat er een nieuwe nationalistische wind door China waait en partijfunctionarissen bezorgd zijn over het Amerikaanse cultureel imperialisme, in dat opzicht zijn Chinezen net Fransen. In de staatsmedia is al gewaarschuwd dat het bij één Disneyworld moet blijven, omdat anders Chinese kinderen te vaak worden blootgesteld aan westerse culturele invloeden en misschien hun interesse voor de Chinese cultuur verliezen.

Wel is Disney erin geslaagd de militair ogende, zwaar bewapende Chinese politie buiten de poort van het Magische Koninkrijk te houden. Daar is tot begin dit jaar stevig over onderhandeld, omdat de autoriteiten niet graag de controle over grote mensenmassa’s uit handen geven: de politie is ook in het dagelijks leven zeer aanwezig.

„Dat vertoon van donkere, militaire uniformen past helemaal niet in de familiaire, onschuldige sfeer die wij willen creëren”, aldus Murray King, directielid van Shanghai Disney. De bewaking in Disneyworld is nu in handen van vrolijk ogende, maar goed getrainde jongens en meisjes in snoepjeskleurige uniformen. Donderdag kregen zij de eerste grote golf aan bezoekers te verwerken. De kaarten zijn tot het einde van het jaar uitverkocht.

    • Oscar Garschagen