Hoeveel schandalen kan hij aan?

Vrijdag wordt duidelijk of Russische atleten naar de Spelen in Rio mogen. Sportminister Vitali Moetko moet de uitkomst vrezen.

De Russische minister van Sport Vitali Moetko staat onder druk door de dopingcrisis. Foto Sergei Karpukhin/REUTERS

Vitali Moetko weet hoe het spel gespeeld wordt, zowel op het veld als in de wandelgangen. En de Russische minister van Sport zal zich dus geen illusies maken: hij staat met zijn rug tegen de muur.

De Russische dopingcrisis verdiept zich met de dag. En door het wangedrag van Russische supporters in Frankrijk kan het nationale voetbalelftal bij een volgend incident gediskwalificeerd worden op het EK voetbal.

Vrijdag beslist de internationale atletiekfederatie IAAF of Russische atleten deze zomer mogen meedoen aan de Olympische Spelen. Gezien de aanhoudende onthullingen over systematisch dopinggebruik – toegedekt door de overheid – is er een reële kans dat Rusland niet naar Rio de Janeiro gaat.

Na de nederlaag tegen Slowakije (1-2) in Lille dreigt er niet alleen uitschakeling voor de nationale voetbalselectie, maar komt het aanstaande WK in Rusland in een steeds slechter daglicht te staan.

Anti-Russische stemming

In deze diepe crisis valt Vitali Moetko terug op beproefde Sovjettactieken. Toen Russische hooligans afgelopen weekend tientallen Britse supporters het ziekenhuis in schopten, nam de Russische minister nadrukkelijk afstand van het geweld. De hooligans maakten Rusland „te schande”, zei Moetko. Maar woensdag zei hij ineens iets anders. Volgens Moetko heerst er in Frankrijk een „anti-Russische stemming” en is een klimaat ontstaan waarin „Russen bij voorbaat schuldig zijn.”

Moetko nam zo niet alleen een voorschot op de dreigende diskwalificatie, hij deinde ook mee op de golf van ressentiment in de Russische staatsmedia, die al dagen suggereren dat Russische supporters worden ‘geprovoceerd’ door Britse hooligans, om ervoor te zorgen dat Rusland uit het EK wordt gegooid.

In West-Europa mag dat een belachelijke samenzweringstheorie lijken, voor het Russische publiek past dit soort redeneringen naadloos in het beeld dat het Kremlin hun iedere dag op tv presenteert: iedereen is tegen Rusland.

In Nederland is voetbal oorlog. In Rusland geldt: topsport is politiek. Net als de meeste leden van de regering is Moetko een oude bekende van president Poetin uit Sint-Petersburg. Begin jaren negentig was hij locoburgemeester onder Antalo Sobtsjak, beschermheer van de toekomstige Russische president.

Zijn connecties hielpen hem in het zadel bij de lokale voetbalclub Zenit, en katapulteerden hem naar het voorzitterschap van de Russische voetbalbond. Met miljoenen aan overheidsgeld wierf Moetko internationale topcoaches: Guus Hiddink, Dick Advocaat, Fabio Capello. Met een uitgekiende campagne (en volgens geruchten koffers met roebels) sleepte Rusland het WK van 2018 binnen. Over Moetko’s speech in Zürich („from ze bottom of maj chart”) worden in Rusland nog steeds grappen gemaakt, maar dat deerde niet: Vitali Leontijevitsj Moetko, een eenvoudige jongen uit Krasnodar die ooit zeeman wilde worden, had zijn natie op de kaart gezet. Tijdens de Spelen in Sotsji haalden Russische sporters een recordaantal medailles binnen.

De problemen begonnen kort daarna. In 2014 publiceerde de Duitse tv-zender ARD de eerste van een serie onthullende reportages van Hajo Seppelt. In de film Geheimsache Doping publiceerde de Duitse dopingjager het relaas van twee Russische sporters, die openlijk vertelden over hoe er op grote schaal doping werd gebruikt, en hoe dit werd toegedekt. De documentaire was aanleiding voor wereldantidopingorganisatie WADA een onderzoek in te stellen. De twee rapporten van voormalig voorzitter Dick Pound hakten er keihard in in Rusland: volgens de onderzoekscommissie faciliteerde de Russische atletiekbond dopinggebruik en hielp de Russische anti-dopingorganisatie Rusada met de cover-up. Zowel Rusada als de Russische bond is sindsdien geschorst.

Het Russische dopingschandaal is in de tussentijd nog verder uit de hand gelopen. In maart werd bekend dat tennisster Maria Sjarapova positief was getest op het middel meldonium. Dit hartmedicijn was pas vorig jaar op de dopinglijst gezet. Op de een of andere manier hadden tientallen Russische sporters die aankondiging gemist.

Daar bleef het niet bij. De baas van Rusada, Grigori Rodtsjenkov, werd ontslagen en vluchtte naar de VS. In mei publiceerde The New York Times zijn ontluisterende verhaal: tijdens de Winterspelen in Sotsji manipuleerde functionarissen urinestalen van Russische sporters onder leiding van geheime dienst FSB.

Moetko ontkende. Maar kort daarna kwam hij zelf onder vuur. ARD-journalist Seppelt onthulde dat Moetko’s directe assistent betrokken was bij de cover-ups. Seppelt kwam bovendien met een nieuwe zaak: een dopinggeval in het Russische profvoetbal. Die zaak was gesust in opdracht van ‘VL’, zo bleek uit een interne mailwisseling. In opdracht van Vitali Leontijevitsj?

Sport is politiek in Rusland, zo weet Moetko. Juist daarom weet hij: er komt een moment waarop Poetin vaststelt dat zijn vriend en collega zijn beste tijd heeft gehad.

    • Steven Derix