‘Hij komt eraan. Ik ga dood’

Langzaam wordt duidelijk wat zich zaterdagavond heeft afgespeeld in club Pulse. Volgens getuigen schoot Omar Mateen van links naar rechts, „als een militair”.

Gijzelaars zaten urenlang met de schutter in de wc’s

Hoe heeft Omar Mateen in een paar uur zo’n immens bloedbad kunnen aanrichten? Op basis van getuigenverklaringen, sociale media en uitspraken van de politie is een eerste, voorlopige reconstructie te maken.

23.30 uur

Ongeveer 320 mensen zijn afgekomen op de Latin Night van Pulse, volgens eigen zeggen de „hottest gay night club in Orlando”. Het affiche belooft reggaeton, bachata, merengue en salsa. Er zijn drie zalen. In de grootste ruimte wordt vooral salsa gespeeld, in de andere meer hiphop.

23.48 uur

Anthony Torres zet een kort filmpje van het feest op zijn Facebook-pagina. „Omg it’s been so long since I have dance with Alfredo Chavarria [zijn man].” Gevolgd door vier hartjes.

02.02 uur

Een politieagent in uniform die een bijbaantje heeft als beveiliger in de club, hoort schoten. Hij treft bij de ingang de 29-jarige Omar Mateen aan, die voor een particulier beveiligingsbedrijf werkt. Mateen heeft een AR-15, een halfautomatisch geweer, bij zich, en een Glock-pistool. De agent beantwoordt het vuur. Twee andere beveiligers schieten ook. Mateen schiet terug, gaat de club binnen en begint te schieten.

De mensen binnen hebben niet meteen in de gaten wat er gebeurt. Het is donker op de dansvloer en de eerste schoten klinken als zware bastonen. Als er slachtoffers bloedend op de grond vallen en in het donker het vuur uit het geweer zichtbaar wordt, breekt er paniek uit. Mensen laten zich op de grond vallen en proberen kruipend een uitgang te bereiken.

Brandon Wolf is met een vriend op het toilet als ze schoten horen. Als die dichterbij komen, realiseren ze zich dat ze weg moeten rennen. Wolf: „Ik hoorde het ene schot na het andere. Ik dacht dat de munitie op een gegeven moment moest opraken. Maar het schieten ging maar door en door.”

Een van de mensen binnen, Brett Rigas, heeft later op Facebook geschreven dat er ongeveer zeventig schoten waren. Hij wordt zelf in zijn arm geraakt voordat hij kan vluchten.

Jon Alamo, een 22-jarige verkoper in een kledingzaak, rent naar het uiteinde van een van de kleinere zalen. Uitsmijters van de club hebben daar een houten afscheiding doorbroken, om mensen te kunnen laten vluchten. Achteraf vertelt Alamo: „Hij had een wit shirt aan. [...] Heb je ooit gezien hoe militairen grote wapens vasthouden en van links naar rechts schieten? Dat is hoe hij op mensen aan het schieten was.”

02.06 uur

Eddie Justice, een 30-jarige accountant uit Orlando, stuurt een sms naar zijn moeder Mina: „Mama, ik hou van jou. Ze schieten in club.” Ze was diep in slaap en vraagt in een kort berichtje terug of alles goed is met hem.

02.07 uur

Eddie Justice sms’t: „In de val op toilet.” Welke club, vraagt zijn moeder, nu klaarwakker. Het antwoord: „Pulse. Centrum. Bel politie.”

02.08 uur

Eddie Justice sms’t: „Ik ga dood.”

02.09 uur

Honderden agenten stromen toe. Pulse publiceert op zijn Facebook-pagina een alarmbericht: „Iedereen in Pulse naar buiten en blijf rennen.” Mina Justice belt intussen alarmnummer 911 en stuurt een hele reeks sms’jes naar haar zoon.

02.22 uur

Schutter Omar Mateen belt 911. Hij spreekt zijn steun uit voor IS, refereert aan de aanslag op de marathon van Boston en dreigt met meer geweld. Volgens de politie klinkt hij „volledig kalm”. Tientallen mensen hebben inmiddels naar buiten weten te vluchten, soms zwaargewond, velen onder het bloed. Sommige mensen die nog binnen zijn, verstoppen zich in de buizen van de airconditioning. De dansvloer ligt vol bloed, glas en drank.

02.39 uur

Eddie Justice sms’t zijn moeder dat hij in een van de toiletten zit. „Hij komt eraan. Ik ga dood.” Mateen verschanst zich in een van de toiletten, met een vijftal gijzelaars. In een ander toilet houden zich vijftien tot twintig mensen schuil.

Na een paar korte berichten over en weer sms’t Eddie Justice aan zijn moeder: „Nog steeds in toilet. Hij heeft ons. Ze moeten ons komen halen.”

02.49 uur

Mina Justice sms’t dat de politie er is en vraagt om het haar te zeggen als hij de agenten ziet. Eddie antwoordt: „Schiet op. Hij is in het toilet met ons.” Ze vraagt nog eens of de man met hen in het toilet is.

02.50 uur

Eddie Justice: „He’s a terror.”

02.51 uur

Eddie Justice: „Ja.”

02.53 uur

Torres, de man van het dansfilmpje, heeft heelhuids weten te ontkomen. Hij zet een filmpje op Facebook waarop te zien is hoe gewonden worden verzorgd. Ook zijn man is veilig. Die zal later een filmpje op Facebook zetten waarop te zien is hoe iemand, slechts gekleed in polo en spijkerbroek, toch een machinegeweer, een pistool en veel munitie ergens kan binnensmokkelen. Intussen zijn via de mobiele telefoon de onderhandelingen tussen Mateen en de politie begonnen. Daarin beweert Mateen dat hij over explosieven beschikt en in de club handlangers heeft. SWAT-teams (arrestatieteams) hebben stelling genomen in een toilet tegenover dat waar Mateen zit. Mateen belt in die periode van onderhandelingen ook nog twee keer met 911.

03.58 uur

De politie zet een bericht op Twitter dat er een schietpartij is bij club Pulse. „Verscheidene slachtoffers. Blijf weg uit gebied.” De onderhandelingen met Mateen duren voort.

Rond 05.05 uur

Volgens de politie heeft Mateen in de laatste gesprekken opmerkingen gemaakt die doen vrezen dat er snel meer doden vallen. Hij dreigde onder andere gijzelaars bomvesten aan te doen. Besloten wordt in te grijpen. Een SWAT-team van, volgens de politie, „acht of negen” mensen wil met explosieven een gat in de buitenmuur van het toilet maken, maar dat lukt niet helemaal. Daarna wordt een pantserwagen ingezet om een gat in een muur van de club te forceren. Ze gooien twee ‘afleidingsexplosieven’, die veel geluid maken en fel licht verspreiden. Mateen schiet op de agenten die de club in komen. Een van de kogels raakt de kevlarhelm van een agent. Waarschijnlijk dankt hij zijn leven aan de helm.

05.05 uur

Een tweet van de politie meldt dat de harde klap die te horen is bij de club, een „gecontroleerde explosie” is. Ongeveer dertig mensen weten door het gat in de muur naar buiten te vluchten. Ook Mateen komt door het gat naar buiten, met een pistool en een geweer in zijn handen. Hij wordt gedood in het vuurgevecht met de politie. Agenten gaan de club binnen, op zoek naar overlevenden tussen de tientallen doden. „Steek je hand op als je in leven bent”, roepen ze.

05.53 uur

Een politietweet: „Schietpartij Pulse. De schutter in de club is dood.” De politie meldt eerst dat er ongeveer twintig dodelijke slachtoffers zijn. Later blijkt dat er veel meer doden zijn. In totaal blijken 49 clubbezoekers te zijn gedood en 53 gewond. Onder hen is Eddie Justice. De vijftigste dode is Mateen.

De FBI zal op korte termijn proberen een volledige reconstructie te maken van het bloedbad in Orlando. Volgens FBI-kenner Clinton Van Zandt zal worden geprobeerd van „ieder schot dat gedurende het hele incident is afgevuurd” te bepalen wie er heeft geschoten, waarvandaan, en waarmee. Zo is nog onduidelijk of Mateen alleen met zijn semi-automatische geweer heeft geschoten of ook zijn pistool heeft gebruikt. Van Zandt: „Natuurlijk gaat een van de vreselijke vragen die moeten worden beantwoord over de doden en gewonden. Is dit allemaal door de schutter gedaan, of zou het per ongeluk gebeurd kunnen zijn?” Hij bedoelt: door politie en SWAT-teams.

    • Marc Leijendekker