Opinie

Die meevaller van 1,2 miljard extra is niet voldoende;het gaat om de maatregelen

In de cyclus van het regeren geldt het adagium: eerst het zuur, dan het zoet. Een kabinet dat aantreedt begint met pijnlijke maatregelen, in de hoop dat na vier jaar – als nieuwe verkiezingen in aantocht zijn – de overheidsfinanciën het toelaten dat kan worden uitgedeeld.

Het kabinet-Rutte handelt hier niet volledig naar. Want het echte cadeau voor de kiezer, een belastingverlaging ter hoogte van vijf miljard euro, was er reeds met de begroting die afgelopen september tijdens Prinsjesdag werd gepresenteerd.

Deze lastenverlichting droeg bij aan de koopkrachtverbetering die veel mensen begin dit jaar konden incasseren. De benaming cadeau is overigens relatief. Nederland heeft nog altijd te maken met een financieringstekort. Zolang meer geld wordt uitgegeven dan er binnenkomt wordt de rekening doorgeschoven naar toekomstige generaties.

Sinds deze week is sprake van nieuwe cadeaus. De coalitie van VVD en PvdA werd het eens over een meevaller van 1,2 miljard euro die zich aftekent op de begroting voor volgend jaar. Als gevolg van de hoger dan verwachte economische groei zijn er meer belastinginkomsten. Tegelijk zorgt de lage rente voor minder uitgaven dan voorzien. En er zijn de meevallers in de zorg die dit voorjaar al werden gesignaleerd.

Beide coalitiepartners hebben de ‘buit’ eerlijk onder elkaar verdeeld. De VVD kan pronken met meer geld voor Defensie en politie. En de PvdA kan tevreden zijn omdat er 600 miljoen euro meer beschikbaar is voor onderwijs en langdurige zorg.

Ook hier geldt weer dat geredeneerd moet worden volgens het Haagse begrippenkader. De werkelijkheid is niet zozeer dat er meer geld bij komt, maar dat er minder bezuinigd wordt.

Staatssecretaris Van Rijn (Zorg, PvdA) hoeft een in het regeerakkoord voor volgend jaar afgesproken bezuiniging van een half miljard euro op verpleeghuizen en gehandicaptenzorg niet uit te voeren. Een soortgelijk mechanisme geldt voor minister Hennis (Defensie, VVD). Zij krijgt 300 miljoen extra.

Maar dit laat onverlet dat het militaire apparaat nog altijd de bezuinigingen die eerder werden opgelegd aan het verwerken is.

De politieke afspraak die de top van de coalitie heeft gemaakt betekent dat hun fracties zijn gebonden. Tot zo ver het dualisme. Toch is het te hopen dat de Tweede Kamer zich nog op enige manier zal laten gelden.

Extra geld is namelijk niet het hele verhaal. Het gaat om hoe dat geld wordt besteed in concrete maatregelen. Op dat terrein kan de Kamer niet waakzaam genoeg zijn.