Brexit komt zo dichtbij dat het al gaat over exitstrategie

Referendum Het pro-EU-kamp in het Verenigd Koninkrijk staat onder grote druk het debat weer naar zich toe te trekken. De voorstanders van een vertrek uit de EU liggen op voorsprong in peilingen.

Foto AP

Een maand geleden leken de voorstanders van een Brits EU-lidmaatschap een coherente club met een coherent economisch argument. Nu, met zeven dagen te gaan voor het referendum en vanochtend opnieuw een peiling die een voorsprong geeft aan Brexit, een vertrek uit de Europese Unie, dreigen zij onder de druk te bezwijken.

Terwijl het pro-Brexit-kamp, in antwoord op de vele kritiek dat zij de kiezer een sprong in het diepe lieten maken, woensdag eindelijk met een scenario kwam voor wat er na een vertrek staat te gebeuren. Dat is weliswaar gebaseerd op de optimistische redenering dat het Lagerhuis – dat in meerderheid voor Blijven is – instemt met de voorstellen van de Brexiteers. En op de gedachte dat de overige Europese lidstaten na maanden van kritiek op hen en op de EU de hand over het hart strijken, en de Britten al voor een definitieve scheiding nog meer opt-outs geven en bereid zijn over een handelsakkoord te praten.

Bij monde van kabinetslid Chris Grayling zei Vote Leave, de officiële pro-Brexit-campagne, dat er niet onmiddellijk een artikel 50-procedure komt. Artikel 50 van het Verdrag van Lissabon zegt dat een lidstaat die zich wil terugtrekken dat moet melden aan de Europese Raad, de gezamenlijke regeringsleiders, waarna er twee jaar wordt onderhandeld over de scheiding.

Premier David Cameron heeft altijd gezegd onmiddellijk met die procedure te willen beginnen. Als de Britten voor een Brexit kiezen, zou hij op de Europese top van 28 juni de vertrekprocedure willen beginnen.

Vote Leave zegt eerst „informele onderhandelingen met de andere lidstaten en de Europese Commissie” te willen voeren. Om zo meer tijd te hebben. Uiterlijk in 2020 moet de scheiding rond zijn, en een handelsakkoord met de EU zijn gesloten. Om de kiezer te laten zien dat er wel actie wordt ondernomen, wil het pro-Brexit-kamp onmiddellijk een noodwetsvoorstel indienen dat „een einde moet maken aan de macht van het Europees Hof van Justitie over nationale veiligheid, en de regering de mogelijkheid te geven criminelen de EU uit te zetten”. Het vrije verkeer van personen, een van de belangrijkste rechten in de EU, moet ook zo snel mogelijk worden beperkt om „een enorme toestroom” van EU-burgers naar het Verenigd Koninkrijk te voorkomen voordat zij zich er niet meer zo makkelijk kunnen vestigen.

Zwart gat

In een poging het debat opnieuw over de economie – het sterke punt van het Blijven-kamp – te laten gaan, waarschuwde minister van Financiën George Osborne samen met zijn voorganger Alistair Darling van Labour, dat het onmiddellijke gevolg van een Brexit een zwart gat van 30 miljard pond (37,8 miljard euro) in de overheidsfinanciën zal veroorzaken.

Binnen tien dagen na een Brexit-uitslag zal Osborne daarom met een noodbegroting komen, die voor de helft uit belastingverhogingen en voor de helft uit bezuinigingen zal bestaan. Hij kondigde alvast een accijnsverhoging van 5 procent op alcohol en tabak aan, een verhoging van de eerste schijf van de inkomstenbelasting van 20 naar 22 procent, en bezuinigingen op terreinen die de afgelopen jaren gespaard bleven, zoals de nationale gezondheidsdienst NHS en defensie.

„Een Brexit zal tot een diepe economische schok leiden die dit land weer in een recessie zal brengen. Iedere minister van Financiën heeft in zo’n situatie de verantwoordelijkheid om te proberen de stabiliteit van de overheidsfinanciën te herstellen,” zei Osborne. Maar de Labour-partij, die in dit referendum aan dezelfde kant zou moeten staan en Osborne dus zou moeten steunen, meldde dat zij een dergelijke noodbegroting zal blokkeren. De angel werd zo uit de waarschuwing aan de kiezer getrokken.

    • Titia Ketelaar