Van der Steur krijgt het weer moeilijk. Nu met zijn begroting

Veiligheid en Justitie Justitie krijgt er geld bij. Maar niet snel genoeg, vindt de oppositie. En het moet meer zijn. Dat vindt de coalitie overdreven.

Ard van der Steur in de wandelgangen van de Tweede Kamer. De financiële huishouding op zijn ministerie is niet in orde, zegt de Rekenkamer. Foto Phil Nijhuis

Opnieuw zit het kabinet in het nauw door de Justitiebegroting. Alleen de politie krijgt er dit jaar geld bij, 49 miljoen euro, bleek onlangs uit de Voorjaarsnota. Veel te weinig, vindt de oppositie, van wie het kabinet steun nodig heeft in de Eerste Kamer.

Deze woensdagavond debatteert de Tweede Kamer met minister Ard van der Steur (VVD) over de financiële problemen op het ministerie van Veiligheid en Justitie. Het lijkt zo langzamerhand een wekelijkse bezigheid te worden van oppositiepartijen. Ze willen het de minister flink moeilijk maken.

De coalitie liet al uitlekken dat Justitie vanaf volgend jaar zo’n 300 miljoen extra krijgt. Maar de oppositie wil dat er voor dít jaar al meer geld komt. Als Van der Steur de problemen pas in 2017 oplost, zegt de oppositie, negeert hij een oproep die de Eerste en Tweede Kamer eind vorig jaar al hebben gedaan.

De begroting van 2016 werd toen aangenomen door de beide Kamers onder één voorwaarde: het kabinet moest in de Voorjaarsnota regelen dat de politie, het Openbaar Ministerie en de rechtspraak „voldoende” geld hebben. Maar wat is voldoende?

In elk geval niet de 49 miljoen van Van der Steur, zeggen oppositiepartijen. Ze hebben nu zelf een inventarisatie gemaakt van de geldproblemen. Aan de hand daarvan zullen ze in het debat een exact bedrag noemen dat er volgens hen dit jaar al naartoe moet. Het zou gaan om ongeveer 150 miljoen euro.

De coalitie vindt de eis van de oppositie overdreven. „We hebben vorig jaar al kwart miljard extra gegeven aan Justitie”, zei premier Mark Rutte dinsdag. En volgend jaar komt er dus weer 300 miljoen euro bij.

ChristenUnie-leider Gert-Jan Segers is „dankbaar” voor die 300 miljoen, zegt hij. Maar volgens de oppositieberekening is er al dit jaar geld nodig. „Onze vraag aan het kabinet is: laat maar zien dat het niet klopt.”

Dat Justitie-organisaties geldproblemen hebben, wordt keer op keer bevestigd door rapporten.

Neem de politie. Die moet bezuinigen en tegelijk een reorganisatie uitvoeren die twee keer zo lang duurt en twee keer zo duur is als gepland. Reorganiseren en bezuinigen tegelijk – het was „weinig realistisch” van het kabinet om te denken dat dat zou kunnen, schreef de Algemene Rekenkamer vorige maand.

Komende jaren heeft de politie tot 300 miljoen euro extra nodig om te kunnen blijven doen wat ze nu doen, becijferde accountantsbureau PwC onlangs. De nieuwe korpschef, Erik Akerboom, zei eind maart bij zijn beëdiging dat de politie lijdt aan „structurele onderfinanciering”.

Ook het OM en de rechtspraak laten van zich horen. OM-baas Herman Bolhaar zei onlangs 40 miljoen extra nodig te hebben voor de bestrijding van zware criminaliteit. En Raad voor de Rechtspraak-voorzitter Frits Bakker noemt het „spijtig” dat het kabinet nog geen duidelijkheid geeft. Daardoor blijft bijvoorbeeld onzeker of hij kleinere rechtbanken wel volledig open kan houden.

Wat onderbelicht blijft in de politieke discussie, is de oorzaak van de aanhoudende problemen rond de Justitiebegroting. Een van die oorzaken is in ieder geval dat de financiële huishouding op het ministerie van Veiligheid en Justitie niet deugt. Dat concludeert de Algemene Rekenkamer al sinds 2012.

Het ministerie kan niet goed analyseren hoe veel geld organisaties nodig hebben. En er is te weinig informatie over de besteding van het geld, waardoor niet goed genoeg kan worden ingeschat of er in een begrotingsjaar bijgestuurd moet worden. De grootte van het ministerie speelt ook mee, schrijft de Rekenkamer. „We zien het risico dat de informatie versnipperd en gefilterd doorkomt en niet altijd op de juiste plaats bij de juiste medewerkers landt.”

Dan heeft het niet zoveel zin om er gewoon maar geld bij te geven, zei Rekenkamer-president Arno Visser vorige maand in NRC. „Als je veel geld naar een niet goed functionerende organisatie brengt, los je het probleem niet op. Dan is de kans groot dat dat geld op de verkeerde manier wordt besteed of op de plank blijft liggen.”

Kamerlid Michiel van Nispen (SP) is het ermee eens dat het financieel beheer beter moet. Maar er moet óók geld bij, vindt hij. „Het OM heeft 100 miljoen moeten bezuinigen sinds 2010. Dat doet verschrikkelijk veel pijn.”

    • Christiaan Pelgrim