‘Sociale werkplaatsen moeten toch blijven’

Gehandicapten Vakbonden en werkgevers vinden elkaar in hun zorg voor ernstig gehandicapten: gemeenten komen maar niet met werk voor hen.

Het was de bedoeling dat de sociale werkplaatsen, waar nu nog zo’n 100.000 mensen werken, langzaam zouden verdwijnen: er komen geen nieuwe banen meer bij. Maar de vakbonden en de werkgevers, die dat in 2013 hadden afgesproken met het kabinet, hebben daar nu spijt van. De sociale werkvoorziening, zeiden ze dinsdag bij de Sociaal-Economische Raad (SER) in Den Haag, moet toch blijven.

Want wat óók de bedoeling was, mislukt. De gemeenten zouden met ‘beschutte’ werkplekken komen voor gehandicapten die niet – onder begeleiding en met subsidie – in ‘gewone’ bedrijven aan het werk kunnen. Er moeten uiteindelijk 30.000 van zulke speciale werkplekken komen, dit jaar zouden er al zo’n 2.500 moeten zijn en de gemeenten hebben er ook al geld voor gekregen. Maar werkplekken zijn er bijna niet. „Er zijn nog maar 162 indicaties goedgekeurd”, zegt SER-voorzitter Mariëtte Hamer, „en dat betekent niet eens dat er 162 werkplekken zijn.”

Het ministerie van Sociale Zaken laat de Inspectie nu onderzoek doen: waar zijn ze wel, waar niet? En staatssecretaris Jetta Klijnsma (PvdA) heeft in de Kamer al gezegd dat ze de gemeenten zal dwingen om beschutte werkplekken te creëren als de cijfers tegenvallen.

Niemand twijfelt er nog aan dat dat zo is. Kom maar op met die verplichting, vinden de bonden. Ton Heerts, nog een paar weken FNV-voorzitter, maakt zich kwaad over wethouders die volgens hem soms een koele berekening maken over gehandicapten: als bijstandsgerechtigde kosten ze 70 procent van het wettelijk minimumloon, in een beschutte werkplek moeten gemeenten dat aanvullen tot 100 procent. „Als je niets doet, geef je die 30 procent dus niet uit.”

De werkgevers vinden dat het kabinet ook moet denken aan belonen: gemeenten die het goed doen, krijgen meer geld. En samen vinden de sociale partners nu vooral dat de sociale werkplaatsen een nieuw leven moet worden gegund. Er zijn nu al gemeenten die beschutte werkplekken organiseren in de hallen van de sociale werkvoorziening, waar ook begeleiders rondlopen.

Als alle gemeenten dat doen, zou er in de werkplaatsen wel een verschil ontstaan dat voor de vakbonden lange tijd gevoelig lag: tussen de gehandicapten die er al werkten en hun cao-loon houden en nieuwe gehandicapten met alleen minimumloon. „Het belangrijkste”, zegt Heerts, „ is nu dat ze meedoen.”

    • Petra de Koning