Pro-Brexitkamp wint aan kracht

Een mogelijk uittreden van het Verenigd Koninkrijk uit de EU is niet langer theoretisch: voorstanders van Brexit worden sterker.

De Britse kranten van dinsdag: The Sun viel op door een stemadvies te geven voor het ‘leave’-kamp. Foto Daniel Sorabji/AFP

Nog een week te gaan. En willen de voorstanders van het Britse lidmaatschap van de EU het referendum winnen, zullen zij alle zeilen moeten bijzetten. Het pro-Brexit-kamp wordt met de dag krachtiger.

Het zijn niet louter de peilingen die dat aangeven – de opiniepeilers zaten er bij de Britse verkiezingen vorig jaar immers naast, dus voorzichtigheid is geboden. Noch betekent het stemadvies dinsdag vóór Brexit van The Sun, met een oplage van 1,7 miljoen ’s lands grootste krant, dat de strijd is gewonnen. De tabloid is immers al decennia eurosceptisch, en de krant schreef de afgelopen maanden naar deze keuze toe.

De toon van het hoofdcommentaar van The Sun is wel veelzeggend. Met een verwijzing naar „dictatoriaal Brussel” en de „door Duitsland gedomineerde federale staat”. En met ook een directe verwijzing naar immigratie: „[Lid te] blijven betekent dat we machteloos staan massa-immigratie te beperken, waardoor lonen laag blijven, en catastrofale druk op onze scholen, ziekenhuizen, wegen en woningvoorraad ontstaat.”

Het is dat geluid dat buiten Londen, buiten de universiteitssteden, buiten Schotland en Noord-Ierland gehoor vindt. In gebieden waar economische groei niet doordringt, de voordelen van globalisering of een interne markt niet gevoeld worden in de portemonnee. Waar verandering aantrekkelijk klinkt, omdat het „toch niet slechter kan gaan dan nu”. En ‘take control’ een strijdkreet is.

Tot eind mei bepaalde het Blijven-kamp de agenda, vooral met economische argumenten waarom het EU-lidmaatschap voordelig was. Daarbij kon premier Cameron steunen op lijvige overheidsrapporten. Maar sinds de periode is ingegaan waarin de regering geen nieuwe informatie mag geven die het referendum kan beïnvloeden, is ‘Blijven’ in het defensief.

De bewering van het pro-Brexit-kamp dat Turken massaal zullen afreizen naar het Britse eiland is fout, maar lijkt effectief. De correctie van de Blijvers – het Verenigd Koninkrijk doet niet mee aan Schengen, dus ook niet aan de visumvrije zone – wordt niet gehoord. Noch hun hevige protesten dat de claim van Vote Leave dat er dagelijks 350 miljoen pond aan Brussel wordt gestuurd, niet klopt.

Dat Blijven afhankelijk is van Cameron werkt ook niet in het voordeel van de blijvers. Omdat het referendum in de pers wordt beschreven als een strijd tussen de premier en Boris Johnson, de populaire ex-burgemeester van Londen. Niet als een gevecht om de toekomst van het land.

Ten tweede omdat de Labour-achterban Cameron niet vertrouwt. Achter gesloten deuren vertelt het Blijven-kamp dat tweederde van de Labour-stemmers nodig is voor winst. Dat de Labour-top zelf deze week voor de zoveelste maal haar Labour In-campagne opnieuw lanceerde, nu met oud-premier Gordon Brown in plaats van partijleider Jeremy Corbyn als voorman, is geen goed teken.

De vraag is of de overheidsinformatie is blijven hangen. Denkt de kiezer in het stemhokje aan de waarschuwingen voor economische neergang? Komt de Blijver in actie nu de peilingen wijzen op een Brexit?

Bij de verkiezingen vorig jaar waren er ‘verlegen Tories’ die aan opiniepeilers niet zeiden op de Conservatieven te zullen stemmen. Bij het Schotse referendum waren er ‘verlegen unionisten’, die niet durfden te zeggen dat zij tegen onafhankelijkheid waren. Zijn er nu ‘verlegen Europeanen’?

    • Titia Ketelaar