Opinie

    • Gideon Rachman

‘Orlando’ helpt de kandidaat van angst en woede

Donald Trump heeft het niet over de slachtoffers in de nachtclub, maar over de daders. Hij speelt daarmee in op moslim-angst, meent Gideon Rachman.

De reactie van Donald Trump op het bloedbad in Orlando was veelzeggend. „Dank voor de felicitaties omdat ik gelijk heb over het radicale islamitische terrorisme”, tweette de Republikeinse presidentskandidaat. Anders dan andere politici legde Trump weinig nadruk op de slachtoffers. In een latere verklaring ging hij uitvoeriger op zijn eerste reactie in: „Ik heb gezegd dat dit zou gebeuren. We kunnen ons niet meer veroorloven om politiek correct te zijn.”

Trumps politieke intuïtie is het afgelopen jaar bijzonder scherp gebleken. Zijn eerste principe is altijd om de krantenkoppen te beheersen. Zijn tweede is om als er ergens vuur is, daar olie op te gooien. Zijn reactie op het bloedbad in Orlando past in deze tactiek. Die heeft in het verleden ook gewerkt en het is dan ook zeer waarschijnlijk dat de schietpartij z’n campagne de stimulans zal geven waar hij op uit is. De angst en argwaan jegens de moslimbevolking in de VS – waar Trump consequent aan appelleert – zullen toenemen. Dit is de derde massale schietpartij die de afgelopen jaren is aangericht door geradicaliseerde Amerikaanse moslims. De eerste was in 2009 op een legerbasis in Fort Hood, waar 13 mensen werden vermoord. De tweede was in San Bernardino in december vorig jaar, toen er 14 dodelijke slachtoffers vielen. De moorden in San Bernardino gaven Trumps campagne al vroeg een stimulans en leidden tot zijn omstreden oproep tot een ‘totale en volledige stop’ op de instroom van moslims in de VS. Sommigen beweerden toen dat dit voorstel zo bizar en racistisch was dat het zijn campagne alleen maar kon schaden. Maar uit een recente opiniepeiling bleek dat een kleine meerderheid van de Amerikanen met het voorstel tot een verbod voor moslims instemt. Na Orlando zal dit aantal vermoedelijk toenemen.

Trump kan ook profiteren van de eerste reactie van Obama op het bloedbad. De president sprak over de noodzaak van strengere wapenwetgeving, maar had het niet over de radicale islam. In reactie eiste Trump dat de president zou aftreden omdat hij had verzuimd de woorden ‘radicale islam’ te gebruiken. Maar Obama’s terughoudendheid was juist gepast, omdat de feiten over de slachtpartij nog maar net bekend waren. Het was een logische eerste stap om aandacht te besteden aan het gemak waarmee gestoorde eenlingen volautomatische aanvalswapens kunnen kopen. De Republikeinen wijzen dit argument zoals altijd van de hand en wijzen erop dat de wapenwetgeving in Europa niet het bloedbad in de Parijse nachtclub Bataclan heeft voorkomen. Maar dat een strengere wapenwetgeving niet alle slachtpartijen tegenhoudt, wil nog niet zeggen dat het daardoor niet moeilijker wordt om massamoorden te plegen. In de VS komen veel meer mensen om bij schietpartijen dan in Europa. Het is absurd om te zeggen dat dit niets met de beschikbaarheid van wapens te maken heeft.

Meestal heeft de Republikeinse partij weinig te zeggen als de dader van een bloedbad een gestoorde blanke Amerikaan is. Maar als de moordenaars beweren dat ze door de radicale islam geïnspireerd zijn, is de Republikeinse reactie furieus.

Trump zal – naast zijn eis tot een verbod op de komst van moslims naar de VS – de moordpartij in Orlando ook gebruiken om andere geliefde thema’s uit te werken. Het eerste is dat de Amerikaanse elite wordt verblind door politieke correctheid en dat ze daardoor een rampzalig beleid steunt. Als eerste bewijs hiervoor zal hij de hoge immigratie uit moslimlanden naar de VS van de laatste tijd gebruiken.

De moslimbevolking in de VS wordt op het ogenblik geschat op 3,3 miljoen – ongeveer een procent van het totaal. De oproep van de regering-Obama om meer vluchtelingen uit Syrië tot de VS toe te laten, wordt door Trump als bewijs van deze ‘politiek correcte waanzin’ aangevoerd. Omdat de moordenaars in Orlando en Fort Hood (en een van de moordenaars in San Bernardino) in Amerika geboren waren, lijkt Trumps oproep tot een verbod op de komst van moslims naar Amerika nutteloos als oplossing voor het huidige probleem. Maar het zal makkelijk voor hem zijn dit argument om te draaien en het te gebruiken voor uitlatingen over de moeizame integratie van moslims in de VS. Dit Trumpiaanse argument zal vermoedelijk ook weerklank vinden in Europa, waar veel Duitsers zich ongemakkelijk voelen over de komst van ruim 1 miljoen vluchtelingen en de problemen van hun integratie. Maar de meest directe politieke gevolgen zullen zich in de VS voordoen. De afgelopen tijd gingen veel experts ervan uit dat Hillary Clinton Trump wel zal verslaan. De meeste waarnemers maakten het voorbehoud dat een terreuraanslag de dynamiek van de campagne kan veranderen.

Het duurt nog altijd vijf maanden tot de verkiezingen, dus het is te vroeg om te beoordelen of ‘Orlando’ een blijvende verandering teweeg brengt. Maar Trump is de kandidaat van de angst en de woede. En na het bloedbad in de nachtclub Pulse lopen beide emoties nu hoog op.

    • Gideon Rachman