Opinie

Microsoft en haar zusters

De honderd miljoen gebruikers van LinkedIn, een platform voor carrièremakers, ondernemers en zelfstandigen, maken binnenkort deel uit van de grote Microsoft-familie. Het concern bracht maandag een bod uit van 26,2 miljard dollar (23,4 miljard euro). Dat is op het eerste gezicht gunstig. De nieuwe economie wordt gedomineerd door een zeer beperkte groep mega-ondernemingen, waaronder Google, Apple, Facebook en Amazon. Microsoft dreigde achter te raken. De strategie is bekend: een grote overname met behulp van de forse kasvoorraad.

Zo doen, en deden, de anderen het ook. Het streven van deze grote ondernemingen komt in wezen neer op het vestigen van een effectief monopolie in een deel van de markt. De overwinsten van dat monopolie slaan neer in een kasvoorraad, die vervolgens wordt gebruikt om bedreigende nieuwkomers in te lijven of het imperium uit te breiden. Facebook deed het met WhatsApp en Instagram. Google met YouTube. En er is een baaierd aan minder bekende bedrijven betrokken bij dit overnamespel.

Het lijkt een goede zaak dat Microsoft met zijn overname wil opboksen tegen de concurrentie. Maar dat verandert weinig aan de structuur van de markt: een handvol grote conglomeraten die niet zozeer mét elkaar, als wel lángs elkaar spelen, zoals peuters op een vloerkleed.

Dat roept vragen op over macht en innovatie. Een halve eeuw geleden waren het de ‘zeven zusters’, oliemaatschappijen die de energiesector domineerden, die voor verontrusting zorgden over de machtsconcentratie en de concurrentieverhoudingen op de wereldmarkt. Nu is het een handvol, overigens alle Amerikaanse, bedrijven dat in de internet-economie hetzelfde dreigt te doen. Voor een sector die nu zo dominant is, is dat reden tot zorg. Zeker ook omdat de belangrijkste wereldwijde voorvechter en afdwinger van mededinging, de VS, niet lijkt te kunnen kiezen tussen het uitoefenen van deze taak enerzijds en loyaliteit aan de eigen kampioenen anderzijds. Zie ook de geïrriteerde Amerikaanse reacties op anti-trustmaatregelen van de Europese Commissie.

Even belangrijk zijn de gevolgen van de machtsconcentratie voor de innovatie zelf – een verschijnsel waar deze sector het toch bij uitstek van zou moeten hebben. Macht maakt lui, en er zijn aanwijzingen dat de tegenvallende groei van de productiviteit die de westerse economie plaagt voor een deel afkomstig is van een te trage innovatie – alle zelfsturende autoprojecten en andere initiatieven ten spijt. Er is meer dan één reden om overnames zoals die van LinkedIn door Microsoft goed in de gaten te houden.