Hoe houdt Meryl Streep zich al zo lang staande in Hollywood?

Meryl Streep Een nieuwe biografie beschrijft haar jeugd en opkomst. Maar het geheim van haar talent blijft bestaan.

Meryl Streep was in één klap goed, frustrerend voor mindere goden FOTO KIPPA

‘Hé Holocaust!’ kreeg Meryl Streep eind jaren zeventig ineens naar haar hoofd geslingerd door voorbijgangers in New York. Dat was haar eerste kennismaking met de roem. De jonge actrice (1949) speelde een rol in de televisieserie Holocaust, die in april 1978 door de helft van de Amerikaanse bevolking was bekeken (120 miljoen kijkers) – een mijlpaal in de bewustwording van de Holocaust bij het grote publiek in Amerika.

Streep was in de serie te zien als een ‘goede’ Arische vrouw, die er alles voor over heeft om haar joodse man te helpen, als hij in handen is gevallen van de nazi’s. Streep had de rol met tegenzin gespeeld. De miniserie was deels opgenomen in Oostenrijk, waar ze nog te veel restanten van de nazitijd meende op te kunnen snuiven. Haar vriend, acteur John Cazale, was terminaal ziek door longkanker en zou in maart 1978 overlijden. Streep was gedwongen hem achter te laten in New York voor de opnamen, maar het stel had het geld nodig om zijn ziekenhuisrekeningen te betalen.

Streep is sceptisch of je acteren echt kunt leren

Met Steeps doorbraak was ze meteen getypecast als het gezicht van serieus, zwaar drama. Er gingen jaren overheen voordat de filmindustrie (en het publiek) haar ook als comédienne zou accepteren. Al snel volgden rollen in Vietnamfilm The Deer Hunter (haar eerste Oscarnominatie, 1978) en echtscheidingsdrama Kramer vs Kramer (haar eerste Oscar, 1979). Vanaf dat moment stond Streep aan de top van haar professie. En daar bevindt ze zich nog altijd. Ze wordt min of meer routineus omschreven als de grootste filmactrice van haar generatie. Ze heeft 19 Oscarnominaties op haar naam staan, en ze won drie keer: behalve met Kramer vs Kramer ook nog met Sophie’s Choice (1982) en The Iron Lady (2011).

Waarom juist Streep? Wat maakt haar zo goed? Hoe houdt ze zich al zo lang staande aan de top in een industrie die niet bepaald vriendelijk is voor vrouwen boven de vijftig?

Uitblinker

Journalist Michael Schulman heeft maar een deel van de antwoorden in zijn nieuwe biografie over haar jonge jaren en opkomst, Meryl Streep. De geboorte van een icoon (Kosmos Uitgevers, 336 blz, € 19,99). Wat haar karakter betreft, maakt het boek wel het een en ander duidelijk, dat haar succes deels kan verklaren. Streep is van jongs af aan iemand die wil uitblinken: hardwerkend, nuchter, ambitieus, gezegend met het vermogen om invloedrijke vrienden te maken. Ze heeft ook al van jongs af aan het vermogen haar eigen sterke en zwakke punten te analyseren; als beginnend actrice weet ze bij audities altijd meteen hoe ze in de smaak valt, nog voor ze gehoord heeft of ze de rol heeft gekregen of niet. Dat hielp allemaal bij haar grote carrière.

Wat Schulman veel minder inzichtelijk weet te maken, is wat nu precies haar grote talent is. Dat blijft toch enigszins mysterieus, misschien ook voor haar zelf. Streep is sceptisch over de vraag of je acteren echt kunt leren. Technische zaken zoals ademhaling en dictie, daar kun je aan werken. Maar het acteren zelf niet.

Streep is een alfa female. Geen actrice heeft meer leiders gespeeld dan Streep, van de hoofdredacteur van een modeblad in The Devil Wears Prada, tot een Amerikaanse senator in Lions for Lambs en premier van Engeland in The Iron Lady. Dat zat er al vroeg in. Ze komt uit een welvarend gezin uit een buitenwijk van New Jersey, met een hyperactieve moeder en een ook voor zijn dochter zeer ambitieuze vader. Als oudste kind met twee jongere broers, was ze er van jongs af aan aan gewend om de baas te zijn, ook over jongens.

Akelig perfect

Het moet niet moeilijk zijn geweest om een hekel te hebben gehad aan Streep op de middelbare school, want ze was – toen al – akelig perfect en succesvol. Streep was klassenvertegenwoordiger, een uitstekende zwemmer, een begaafd tekenaar, cheerleader én ze speelde hoofdrollen in schoolmusicals. Ze beëindigde haar schooltijd als Homecoming Queen.

Maar achteraf vond Streep dat ze zichzelf had verloochend. Gewapend met info uit meidenbladen als Seventeen deed ze alles om zo perfect mogelijk te zijn. Van nature geneigd tot een zekere bazigheid, stevige opinies en scherpe discussies, slikte ze op school haar meningen zoveel mogelijk in, want dat beviel de jongens veel beter. Meisjes hadden haar door en beseften dat ze een rol speelde.

Dat veranderde toen Streep in 1970 ging studeren aan het vrouwencollege Vassar in Poughkeepsie, New York. Streep transformeerde van cheerleader in hippie: ze hulde zich in Indiase hemden en kralenkettingen en las het feministische Our Bodies Ourselves en The Female Eunuch van Germaine Greer. Het cruciale moment in haar leven als actrice vond ook op Vassar plaats. Streep krijgt de hoofdrol in een universiteitsproductie van Strindbergs Freule Julie: een veelzijdige, veeleisende rol, die in de gemiddelde amateurproductie eigenlijk niet te bezetten valt. Maar docent Clint Atkinson zag haar talent en hij kreeg gelijk. Streep had nog nooit een serieus toneelstuk gezien, laat staan erin gespeeld.

Haar verdere carrière – met veel succes aan de dramaopleiding van Yale waar ze zo overwerkt raakte dat ze bijna bezweek, gevolgd door optredens bij Shakespeare in the Park in New York – komt eigenlijk voort uit dat moment. Maar biograaf Schulman komt niet verder dan de observatie dat de Streep er ineens stond. Nogal frustrerend, zo’n constatering. Maar misschien onvermijdelijk.

    • Peter de Bruijn