Links Frankrijk wil geen eigen ‘Guantánamo’

Frankrijk De moord op twee agenten door een IS-sympathisant in Frankrijk leidt op rechts tot pleidooien voor het preventief opsluiten van geradicaliseerde moslims.

In Frankrijk is geschokt gereageerd op de door terreurorganisatie Islamitische Staat opgeëiste moord op een politiecommandant en zijn levenspartner, maandagavond in het stadje Magnanville ten westen van Parijs. Het land had zich voor het Europees Kampioenschap voetbal voorbereid op vele mogelijke soorten aanslagen, maar een aanval op politiefunctionarissen in hun privéomgeving figureerde niet prominent in de noodscenario’s.

Fragmenten uit de Facebook-video waarin IS-sympathisant Larossi Abballa maandag zijn daad opeiste.Foto’s Facebook

„Een grens in gruwelijkheid is overschreden”, zei premier Manuel Valls dinsdag, omdat „de intimiteit van een familie (…) het doelwit was”. De door antiterreureenheden gedode dader, de 25-jarige broodjesbezorger Larossi Abballa, zou volgens de Parijse terrorismeprocureur François Molins hebben gezegd gehoor te geven aan een oproep van IS-leider Abu Bakr al-Baghdadi om „ongelovigen thuis bij hun familie te doden”. Politieagenten, die sinds de instelling van de noodtoestand in november hun dienstwapen mee naar huis mogen nemen, kregen de toezegging dat ze dat ook na de noodtoestand mogen blijven doen.

Het EK wordt een kerkhof

Larossi Abballa, gedode IS-sympathisant

Minister van Binnenlandse Zaken Bernard Cazeneuve koppelde de dubbele „terroristische moord” aan het anti-politieklimaat dat in Frankrijk rond steeds gewelddadiger demonstraties tegen economische hervormingen is ontstaan. Dinsdag gingen opnieuw duizenden mensen de straat op en volgens Cazeneuve zouden relschoppers „één politieagent, één kogel” en „politieagenten, Frankrijk haat u” hebben geroepen. 29 agenten – vooral leden van de CRS, de Franse ME – raakten gewond door rondvliegende stenen. „Dat accepteer ik niet meer”, zei Cazeneuve zonder er op in te gaan wat dat betekent.

Het was een effectieve afleidingsmanoeuvre voor kritische vragen over de effectiviteit van de inlichtingendiensten. Want dat Abballa niet alleen eerder veroordeeld is geweest voor betrokkenheid bij jihadistenrekrutering, maar ook nu nog in de gaten gehouden werd, valt slecht. Ook het merendeel van de daders van de aanslagen in 2015 was al eerder bekend bij de diensten en behoorde tot de ongeveer 10.000 als staatsgevaarlijk geregistreerde radicale islamisten in het zogenoemde ‘fiche S’.

De vraag die Frankrijk nu bezighoudt: kunnen zij preventief worden opgesloten? Parlementslid Éric Ciotti, vertrouweling van oud-president Sarkozy, pleitte er voor „personen die een maximumgevaar” vormen preventief vast te zetten in „detentiecentra (…) zoals voor psychiatrisch zieken”. Deze mensen kunnen volgens hem „niet in totale vrijheid blijven als de inlichtingendiensten hun gevaar kennen”. Zijn collega Laurent Wauquiez, ook van Sarkozy’s Republikeinen, zegt een wetsvoorstel te willen voorbereiden.

Dreigementen in Facebook-video

Maar premier Manuel Valls reageerde fel afwijzend. „Ik wil geen doodstraf, geen Guantánamo, geen verkoop van wapens, want ik weet ook waar dat model toe kan leiden”, zei hij verwijzend naar de Verenigde Staten. Er zou bovendien een grondwetswijziging nodig zijn: het is volgens de Franse Raad van State op dit moment niet mogelijk mensen zonder gerechtelijke procedure op te sluiten. Wel hebben de laatste maanden onder het regime van noodtoestand honderden vermeende radicalen huisarrest gekregen.

Maar Abballa niet. Hij kreeg in 2013 drie jaar celstraf voor zijn rol bij een netwerk dat jihadisten voor training naar Pakistan en Afghanistan stuurde. Sinds hij in november vrijkwam, heeft hij zich volgens procureur Molins keurig aan alle regels van de reclassering gehouden. Zijn telefoon werd afgeluisterd en niets wees er op dat hij tot actie zou overgaan. Hij leek druk met zijn net geopende nachtelijke broodjesbezorgdienst ‘Dr. Food’.

In het huis van het politiekoppel is na de bestorming een lijst met namen en adressen van bekende Fransen, agenten, rappers en journalisten gevonden. Dit zouden volgens Molins mogelijke „doelwitten” zijn. In een 12 minuten durend filmpje op Facebook heeft Abballa maandagavond zijn daad opgeëist. Hij dreigde ook met andere aanslagen.

„We hebben voor u tijdens het EK nog andere verrassingen in petto. (…) Ik kan er niet meer over zeggen. Het EK wordt een kerkhof.”