Als toeschouwer sta je midden in de Franse Revolutie

Het duurt vijf uur lang, maar ‘Ça Ira (1) Fin de Louis’ is opwindend theater over de bloedige geboorte van de grondwet. Op Holland Festival zie je ook theater over de gevangenis-Macbeths in de derde wereld.

Je bent erbij, in de bloedige kraamkamer van de democratie. De bevalling is moeizaam, pijnlijk, ondraaglijk soms. Maar je voelt tot in je vezels wat er op het spel staat. Hier wordt de toekomst zeker gesteld. Daarom hou je vol: bijna vijf uur lang puur retorisch Frans toneel over de Franse Revolutie en de geboorte van de grondwet. Tergend is het soms, opwindend ook. Niet eerder bracht theater je zo dicht bij een bepalende historische gebeurtenis als Ça Ira (1) Fin de Louis van Joël Pommerat.

Sterkste troef van deze unieke voorstelling over ‘Assemblée Nationale’: wij zijn het volk. De toeschouwers in de zaal zijn de vertegenwoordigers van de ‘derde stand’, die er tijdens maandenlange verhitte debatten uiteindelijk voor zorgden dat het volk een politieke stem kreeg, terwijl buiten Parijs in brand stond. We worden vanaf het toneel toegesproken door hartstochtelijke redenaars, vanuit de zaal schreeuwen acteurs opgewonden terug – we zitten ertussen, het is hier en nu. Hoofdpersonen uit die tijd kregen nieuwe, neutrale namen en eigentijdse kostuums – dat vergemakkelijkt de identificatie.

Knap is dat je moeiteloos met alle partijen meeleeft. Met het volk, onderdrukt en arm, dat een beter leven opeist, en wel nu. Met de adel, die subtiele modernisering met beleid voorstaat. En met koning Louis XVI, ingehaald door de tijdgeest. Voor bijna alle betrokkenen geldt dat verheven en banale verlangens, egocentrisme en algemeen belang door elkaar lopen. De één graaft zich in in wrok, de ander stijgt verrassend boven zichzelf uit. Ziedaar de mens.

Ça Ira wordt vijf uur lang in de overdrive gespeeld. Iets meer variatie was welkom geweest, en de uitgesponnen tekst had korter gekund. Maar wat geeft het – we zijn hier getuige van de overwinning van de rede op de vuist. Als Ça Ira iets duidelijk maakt, is het dat politiek niet altijd leuk of fraai is. Maar wel van onmetelijk belang.

    • Herien Wensink