‘Wie in Rotterdam geen drugs zoekt, vindt ze ook niet’

Drugshandel

De belangrijkste Spaanse drugsbestrijder zegt dat Nederland de supermarkt voor drugs is geworden. En daar weinig aan doet.

‘Nederland is de grote doorvoerhaven van drugs in Europa. Het probleem moet bij de wortel worden aangepakt. Alleen dan maak je een kans. Maar met de Nederlanders is vrijwel niet samen te werken. Om zes uur ’s middags zijn ze naar huis. Op vrije dagen ligt het stil. Voor Nederland heeft het geen prioriteit. Zo kun je deze strijd nooit winnen.”

Deze noodkreet van José Antonio Vázquez Taín, die geldt als de belangrijkste drugsrechter in Spanje, wordt gevoed door decennia van frustraties in het verleden. In een interview in havenstad La Coruña heeft Vázquez Taín ook een waarschuwing. „Bij de smokkel van sigaretten ging het eigenlijk hetzelfde. Alle onderzoeken eindigden in de Nederlandse havens. Door hun werkwijze kunnen ze heel slecht met georganiseerde misdaad omgaan. Daarnaast willen ze nauwelijks samenwerken. Daar komt nu het probleem van terrorisme nog eens bij. Ze hebben het in Nederland nauwelijks door.”

De kritiek van Vázquez Taín staat niet op zich. In het onlangs verschenen EU Drug Markets Report 2016 van het Europees Waarnemingscentrum voor Drugs en Drugsverslaving en Europol, wordt Nederland ook aangemerkt als belangrijke doorvoerhaven van drugs, waaronder cocaïne en heroïne. 11 miljoen containers cocaïne zouden jaarlijks via Rotterdam Europa binnenkomen. Daarvan worden er maar 50.000 gescand op verdovende middelen. Daarnaast komt volgens het rapport via met name Turkije heroïne via verschillende wegen naar Nederland. Vázquez Taín: „Als je niet heel goed je best doet om de drugs te zoeken, ga je ze ook niet vinden. En kun je zeggen dat het probleem niet zo groot is.”

Vázquez Taín schetst de drugstoevoer naar Europa. „Sinds de Amerikanen uit Afghanistan zijn vertrokken, is de productie van drugs daar weer sterk toegenomen. De drugs worden via de lucht vervoerd of in vrachtwagens gestopt naar Turkije. Van daaruit gaat de heroïne naar Nederland”, legt de rechter uit. „Nu komt vanuit Latijns-Amerika ook nog de cocaïne op grote schaal naar de haven van Rotterdam. Die wordt via Colombia en Mexico in containers verscheept. De tijd dat cocaïne in bootjes werd vervoerd, is voorbij.”

De gedachten van de Galicische rechter gaan terug naar de jaren tachtig en negentig, toen in het noorden van Spanje een ware drugsoorlog woedde. Een hele generatie was destijds in de greep van de harddrugs, die vooral via Galicië het Iberisch Schiereiland werden binnengebracht. Nu zou Nederland die rol van ‘drugssupermarkt’ hebben overgenomen. Vázquez Taín vreest dat door het nieuwe aanbod de vraag naar heroïne weer zal toenemen, met alle gevolgen vandien. „Iedere generatie heeft haar eigen drugs. Zo is later het gebruik van pillen sterk toegenomen. Dat zijn modegrillen”, volgens Vázquez Taín.

Van de 11 miljoen containers worden er maar 50.000 gescreend

Heroïne is in Spanje nooit helemaal verdwenen, maar het imago is wel veranderd. Heroïne wordt niet meer gespoten, maar gerookt. Hierdoor is het gevaar op besmetting met een ziekte als aids verdwenen. Heroïne wordt nu vaak gebruikt in combinatie met andere middelen.

„Het verschil in transport tussen cocaïne en heroïne is groot”, legt Vázquez Taín uit. „De coke gaat in containers. Maar van heroïne heb je veel minder nodig om veel te verdienen. Die drugs gaan in vrachtwagens of in dubbele bodems van gewone auto’s. Dat is heel erg moeilijk te achterhalen. Daarom is het zo belangrijk dat controle bij binnenkomst van de EU plaatsvindt.”

Vanuit Nederland zijn Galicië, Madrid, Barcelona en Zaragoza de belangrijkste Spaanse bestemmingen voor drugs. Volgens de Spaanse krant El País zijn in Galicië Kosovaars-Albanese bendes bij de smokkel betrokken. In april werd in het dorpje Tui 56 kilo heroïne ontdekt in een Porsche Cayenne. Achter het stuur zat een Albanees die in één ruk vanuit Nederland was komen rijden. De drugs zaten verstopt in de deuren van de auto. De heroïne was bestemd voor de markt in Galicië. De Spaanse politie onderzoekt hoe de contacten tussen aanbieders en de kopers verlopen.

De Spanjaarden hebben de voorbije jaren grote partijen heroïne opgespoord. Zo werd er in 2015 beslag gelegd op 256 kilo, twaalf kilo meer dan het jaar ervoor. Daarnaast werden in 2013 en 2014 voor het eerst sinds de jaren tachtig twee laboratoria opgerold.

De consumptie van de drug is vooralsnog niet bewijsbaar toegenomen, maar dat gevaar zou wel op de loer liggen. Bij de presentatie van het EU Drug Markets Report 2016 werd de vrees uitgesproken voor „een domino-effect”. Er wordt onderzocht of het gestegen aantal doden door een overdosis verband houdt met het groeiende aanbod.

    • Koen Greven