VVD en PvdA gunnen elkaar hun cadeautjes

In de aanloop naar het verkiezingsjaar 2017 hebben regeringspartijen PvdA en VVD het tij mee. Ze kunnen meevallers verdelen.

De PvdA kiest voor het schrappen van de bezuiniging van 400 miljoen euro op ouderen- en gehandicaptenzorg. Foto Roos Koole/ANP

Officieel praat de coalitie er niet over, want Prinsjesdag is pas in september. Maar informeel zijn VVD en PvdA overeen gekomen hoe ze een meevaller van meer dan een miljard euro op de begroting van volgend jaar gaan verdelen. Die meevaller, schreef NRC afgelopen zaterdag, bedraagt 1,2 miljard en is te danken aan een begrotingstekort dat sneller slinkt dan voorzien. VVD en PvdA mogen ieder de helft van het bedrag naar eigen inzicht besteden.

De PvdA heeft ervoor gekozen de geplande bezuiniging van 400 miljoen op de ouderen- en gehandicaptenzorg te schrappen – een wens die al langer op tafel lag. Bovendien is er een meevaller van 100 miljoen. Staatssecretaris Van Rijn (Zorg, PvdA) maakte dit maandag openbaar.

Verder heeft de PvdA 200 miljoen extra voor onderwijs bedongen. Dat geld zal voornamelijk naar onderwijs voor asielkinderen en kinderen met een achterstand gaan. Ook heeft de coalitie besloten een besparing op de huurtoeslag te schrappen.

De VVD kiest voor veiligheid: 300 miljoen extra voor zowel Defensie als het ministerie van Veiligheid en Justitie. Het geld voor de krijgsmacht zal voornamelijk besteed worden om de gevolgen van eerdere pijnlijke bezuinigingen te verzachten: wegwerken van het materiaaltekort en genoeg trainingsuren voor gevechtsvliegers.

De extra’s voor Veiligheid en Justitie liggen politiek gevoeliger. Het ministerie ligt onder vuur wegens een slecht functionerend ambtenarenapparaat en aanhoudende problemen bij de Nationale Politie. De oppositie wil al langer dat bezuinigingen op gevangenissen, het OM en de rechtspraak geschrapt worden, maar de coalitie kwam die eisen tot nu toe amper tegemoet. Nu is er dan eindelijk een substantieel bedrag, zodat de bezuinigingen van tafel kunnen.

Waarom komt deze begrotingsdeal nu naar buiten? VVD en PvdA hadden hun wensen – inclusief bedragen - al anderhalve maand geleden op tafel gelegd bij minister Dijsselbloem (Financiën, PvdA), zeggen bronnen in de coalitie. Het wachten was alleen op nieuwe ramingen van het Centraal Planbureau, die anderhalve week geleden binnenkwamen.

Maandag werd de knoop doorgehakt tijdens het wekelijkse overleg van de coalitietop op het ministerie van Sociale Zaken. En waarom nog geheimzinnig doen als je eenmaal een besluit hebt genomen?

VVD en PvdA hebben elk hun redenen om met deze investeringen naar buiten te treden – zelfs onder voorbehoud tot september. De PvdA zit al lange tijd in haar maag met de bezuinigingen op de ouderenzorg en was blij dat Van Rijn maandag kon meedelen dat nu „alle aandacht” moet uitgaan „naar liefdevolle zorg en trotse medewerkers in verpleeghuizen”.

Voor de VVD geldt dit op gebied van veiligheid. De liberale minister Van der Steur, verzwakt door zijn optreden rondom de ‘Teevendeal’, wacht woensdag weer een moeizaam debat. Hij vindt dan een oppositie die eensgezind van mening is dat de coalitie te weinig investeert in de ‘veiligheidsketen’. De 300 miljoen die Van der Steur er nu bij krijgt, is het dubbele van wat de oppositie geëist heeft.

VVD en PvdA verwachten niet dat er in de aanloop naar Prinsjesdag nog andere grote meevallers aankomen. Deze deal is het fundament van de begroting, klinkt het in de coalitie.

Als het allemaal toch anders uitpakt met Prinsjesdag, is dat eerder in negatieve zin, zeggen ze bij VVD en PvdA. Want stel nou eens dat het Verenigd Koninkrijk over twee weken kiest voor een ‘Brexit’?

    • Thijs Niemantsverdriet