PvdA en VVD verdelen cadeaus

In de aanloop naar het verkiezingsjaar 2017 hebben regeringspartijen VVD en PvdA het economisch tij mee. Ze kunnen een meevaller verdelen en zo hun electorale zwaktes afdekken.

Waarom wachten tot Prinsjesdag als je er al uit bent? Met nog negen maanden te gaan tot de Tweede Kamerverkiezingen kan de coalitie wel wat goed nieuws gebruiken. En dus hebben VVD en PvdA laten lekken hoe ze een meevaller van meer dan een miljard op de begroting van volgend jaar gaan verdelen. Officieel naar buiten brengen kan niet, want de onderhandelingen voor de Miljoenennota worden formeel pas in augustus afgerond.

De meevaller bedraagt 1,2 miljard en is te danken aan een begrotingstekort dat sneller slinkt dan voorzien. VVD en PvdA verdelen de buit volgens de methode die ze vanaf het begin af aan hebben gehanteerd: geen compromis, maar een uitruil. Ieder mag de helft van het bedrag naar eigen inzicht besteden. Maandag namen VVD en PvdA tijdens hun wekelijkse coalitieoverleg het definitieve besluit, aan de hand van de laatste ramingen van het Centraal Planbureau.

De coalitiepartijen hebben het geld allebei gereserveerd voor thema’s waarop ze electoraal kwetsbaar zijn. De PvdA kiest ervoor een geplande bezuiniging van 500 miljoen op de ouderen- en gehandicaptenzorg te schrappen. Van dat bedrag komt 400 miljoen uit de algemene middelen en 100 miljoen uit een meevaller van het ministerie zelf. Staatssecretaris Van Rijn (Zorg, PvdA) kon maandag als enige bewindspersoon naar buiten treden met het goede nieuws, omdat er een deadline ligt voor de zorgverzekeraars.

De PvdA wil graag barmhartiger in het nieuws komen over de langdurige zorg, nadat Van Rijn de afgelopen jaren de grootste hervorming (en bezuiniging) in decennia doorvoerde. Een andere zwakke plek van de PvdA is onderwijs, waar zich volgens recente rapportages een scherpe tweedeling begint af te tekenen tussen hoger en lager opgeleiden. Dus gaat er op verzoek van de sociaal-democraten ook 200 miljoen extra naar onderwijs voor asielkinderen en kinderen met een achterstand.

De VVD heeft het moeilijk met het onderwerp veiligheid. Dus kiezen de liberalen voor 300 miljoen extra aan defensie-uitgaven, vooral bedoeld om de gevolgen van eerdere pijnlijke bezuinigingen te verzachten. De overige 300 miljoen gaat naar het ministerie van Veiligheid en Justitie.

Hier speelt timing ook een rol, geven ze toe bij de VVD. Woensdag moet minister Van der Steur (Veiligheid en Justitie, VVD), verzwakt door zijn optreden rond de ‘Teevendeal’, zich opnieuw verantwoorden in de Kamer. De voltallige oppositie eist dat er nog dit jaar extra geld komt voor het OM, de politie en de rechterlijke macht. Hoewel Van der Steur in het debat formeel niet kan schermen met de extra investeringen volgend jaar, hoopt de coalitie dat de gelekte 300 miljoen de oppositie milder zal stemmen.

Andere grote meevallers zijn er in de aanloop naar Prinsjesdag niet te verwachten, zeggen ze bij VVD en PvdA. Deze deal is het fundament van de begroting. Voor een deel is dat ook verwachtingsmanagement: beide partijen waarschuwen ook voor onaangename verrassingen tussen nu en Prinsjesdag. Want stel dat de Britten over twee weken kiezen voor een ‘Brexit’? Het CPB berekende onlangs dat een Brits vertrek uit de EU grote negatieve gevolgen kan hebben voor de groei van de Nederlandse economie. Op Prinsjesdag zou die meevaller van 1,2 miljard in de ramingen dan ineens verdampt kunnen zijn – en gaan de investeringen niet door. Des te belangrijker om de voorgenomen cadeautjes nu alvast bekend te maken.

    • Thijs Niemantsverdriet