Optimisme op de straten van Orlando

De montere can-do houding is een façade omdat te vrezen is dat politieke tegenstellingen worden vergroot door de aanslag.

Een moeder omhelst haar dochter bij een herdenkingsplaats in Orlando voor de slachtoffers van de schietpartij. Foto Joe Raedle/Getty Images/AFP

Terry de Carlo werkt om niet te hoeven nadenken. Al zestien uur is hij onafgebroken op straat. Hij regelt met zijn man de inzameling van geld, voedsel en water. Ze doen dat voor de vele familieleden en vrienden van slachtoffers van de moordpartij van zondagnacht, die in de zinderende hitte op straat lopen. Deze mensen zijn op zoek naar troost, informatie van de politie, een goed gesprek. Of ze dolen maar wat rond, in het schemergebied tussen weten en niet weten.

Terry de Carlo, een kleine, middelbare man, is onafgebroken aan de telefoon. Hij zegt tegen iedereen die hij spreekt: „We komen hier sterker uit. Orlando is een tolerante stad. Kijk om je heen, iedereen werkt samen.”

Het is een optimisme dat je overal op straat in Orlando tegenkomt. Op de billboard van de McDonald’s in Orange Street, de straat waar Omar Mateen 49 bezoekers van homoclub Pulse doodschoot, hangt het strijdvaardige ‘Orlando Strong’. Mensen leggen er bloemen neer – dichterbij de bar mogen ze niet komen, omdat de grond daar nog bezaaid is met kogelhulzen en achtergelaten spullen. Er worden stille tochten georganiseerd, kerkdiensten. Zojuist zijn zeven troosthonden gearriveerd.

Façade

Maar de montere can do-houding van Orlando is ook een façade, zegt De Carlo. „Twee vrienden van me waren daarbinnen. Ze hebben het niet overleefd. Ik probeer me maar niet voor te stellen wat daarbinnen is gebeurd. En mijn vrienden ook niet. We zijn allemaal verdrietig, maar vooral ook gek van woede, echt razend. Maar nu durf ik die gevoelens niet toe te laten. Laat ik maar positief blijven.”

De moordpartij door Omar Mateen in Pulse heeft twee dingen tegelijk gedaan, zegt Clay Aiken. Hij is homoactivist, was korte tijd politicus en is vooral bekend als zanger en musicalster. Hij is naar Orlando gevlogen om de sfeer te proeven, en knoopt op straat gesprekken aan. „Mijn gemeenschap is er weer eens op gewezen dat homofobie een veel voorkomend verschijnsel is in de VS. Dat leidt tot grote angst onder veel vrienden.” Daarbij, zegt Aiken, heeft de terreuraanslag de politieke tegenstellingen in Amerika vergroot. „Als kwetsbare groep worden homoseksuelen nu voor allerlei politieke doeleinden gebruikt. Ik wil niet dat wij een instrument voor verdere polarisatie worden.”

De Republikeinse presidentskandidaat Donald Trump en de Democraat Hillary Clinton gaven op maandag beide een toespraak over de aanslag. Beide spraken hun steun uit voor de LHBT-gemeenschap uit. Donald Trump noemde de aanslag „een aanval op de mogelijkheid van vrije mensen om hun leven te leiden zoals ze zelf willen, en lief te hebben wie zij willen.”

We komen hier sterker uit. Orlando is een tolerante stad

Hillary Clinton zei: „De terrorist in Orlando handelde uit haat en intolerantie. Jullie hebben miljoenen bondgenoten, en ik ben één van hen.” Clinton riep de (korte) eenheid na de aanslagen van 11 september 2001 in herinnering.

Zicht op Lone wolves

Maar van die eenheid is deze keer niets te merken. Beide toespraken weken sterk van elkaar af. Clinton zocht het probleem vooral bij de aanpak van Islamitische Staat, en beter zicht op zogeheten lone wolves in eigen land. Dat zijn individuen die min of meer op eigen houtje radicaliseren, en tot geweld overgaan.

Trump scherpte zijn eerdere, en veel bekritiseerde pleidooi om moslims te weigeren nog verder aan. Nu wil Trump niemand meer toelaten die uit een land komt dat een geschiedenis met terrorisme heeft. Details gaf hij niet. Hij eiste het ontslag van president Obama, die „politieke correctheid verkiest boven uw veiligheid”.

Clay Aiken zocht gisteren op Twitter de confrontatie met Donald Trump, toen de Republikeinse presidentskandidaat nog niet expliciet had gezegd dat homoseksuelen het doelwit waren van Mateen. „Dit was haataanval op homoseksuelen! Heeft u de moed om dat ook te zeggen?” Aiken: „Meteen kreeg ik op Twitter allerlei homofobe drek om me heen. Mij was wel weer duidelijk dat homofobie een groot probleem is in de VS.”

De legalisering van het homohuwelijk door het Hooggerechtshof, vorig jaar, was volgens Aiken een overwinning met een hoge prijs. „Amerika verandert, en voor veel bevolkingsgroepen gaat dat te snel. Actie leidt tot reactie, dat is een natuurkundige wet.”

Groeiend Amerikaans probleem

Homohaat in radicaal-islamitische kring is volgens Aiken een groeiend Amerikaans probleem. „Tegelijkertijd”, zegt hij, „blijft het daar niet toe beperkt. Veel staten, ook Florida, hebben anti-homowetten aangenomen, die het signaal geven dat discriminatie normaal is. Op veel plekken, ook in Florida, kun je nog ontslagen worden om je seksuele voorkeur. Homo’s mogen geen bloed geven. Ik wil niet verdedigd worden door zulke politici met een dubbele agenda.”

Een voorbijganger spreekt Aiken aan. „Waarom zeg je niet gewoon dat het de islam is?” Aiken: „Het probleem ontken ik toch niet?” De mannen raken in een felle woordenstrijd verwikkeld, totdat Aiken afkapt en wegloopt. „Dit is een dag van rouw, geen dag om op straat te gaan debatteren.” Maar gedebatteerd wordt er deze dag overal in Amerika.

    • Guus Valk