Hiphopmusical ‘Hamilton’ weet tijdgeest te vangen

‘Hamilton’ werd overladen met Tony’s. Hoe een musical over een ‘founding father’ iets zegt over het Amerika van vandaag.

Lin-Manuel Miranda (midden) en de cast van de musical ‘Hamilton’ treden op bij de Tony-uitreiking in het Beacon Theatre in New York. Foto Evan Agostini

Musicals die over het Amerika van nu gaan, die het veilige midden verlaten en die willen bijten – ze zijn schaars op Broadway. Maar een enkele keer is het echt raak, en weet een musical de tijdgeest precies te vangen. Camelot was zo’n voorbeeld, kort na de moord op John F. Kennedy. Of denk aan de anti-oorlogsmusical Hair, rond dezelfde tijd.

Hiphopmusical Hamilton is het eenzame voorbeeld van het Broadway van vandaag. Het is de absolute hitmusical van dit moment. Kaartjes zijn dit jaar niet meer te krijgen, tenzij je een paar duizend dollar op internet wilt betalen. Hamilton is eindeloos door critici geprezen, en ook een commercieel succes. De show is door een half miljoen mensen gezien, en levert gemiddeld ruim een half miljoen euro winst per week op. Zondagnacht werd het succes van Hamilton in New York bekroond met elf Tony Awards, de belangrijkste Amerikaanse theaterprijzen.

Het succes heeft in de eerste plaats te maken met de artistieke prestatie van schrijver, componist en acteur Lin-Manuel Miranda. Hij slaagde erin het levensverhaal van Amerika’s ‘founding father’ Alexander Hamilton nieuw leven in te blazen. Miranda las een biografie van Hamilton op vakantie, en raakte gefascineerd. Hij zag parallellen met zijn eigen leven, en de worsteling die veel migranten in de VS doormaken. Hij schreef een boek en een musical over Hamilton, waarin hij de founding father ontdeed van zijn nuffige pruikenimago, en er een eigentijdse hiphop-ster van maakte. Miranda speelt zelf de hoofdrol.

Alexander Hamilton (1755-1804) emigreerde als jonge volwassene vanuit het Caribische eiland St. Croix naar New York. Hij werd een centrale figuur in het jonge Amerika: hij schreef mee aan de nieuwe Grondwet, werd minister van Financiën, en streed bittere conflicten uit met tegenstanders als Thomas Jefferson. Het einde van zijn leven was dramatisch: hij stemde toe in een duel met pistolen met vicepresident Aaron Burr, een andere vijand van hem. Burr schoot hem dood.

De 36-jarige Miranda, zelf de New Yorkse zoon van migranten uit Puerto Rico, zag in Hamilton een energiek, compromisloos genie, de Tupac Shakur van zijn tijd. Hij weefde voor de musical Hamilton klassieke musicalrefreinen, hiphop en R&B samen. Die stijlen zitten elkaar niet in de weg, maar versterken elkaar. Ze staan voor de complexe achtergrond van Miranda zelf, en de nieuwe manier waarmee hij naar Amerika’s geschiedenis kijkt.

Toneelschrijver Quiara Hudes, die veel met Miranda werkte, merkte over hem op: „Hij is Puerto Rico, hij is New York, hij is hiphop, hij is Broadway – hij is al die werelden tegelijk. Hij heeft ontdekt dat het opwindend is wanneer je die samenbrengt in één ruimte. Want zo is dit land ook.”

Het Amerika van Obama

Hudes raakt hiermee aan de diepere betekenis van Hamilton, en misschien wel een ander groot geheim van het succes. De musical gaat over het Amerika van Barack Obama – multiraciaal, complex, en met de onderliggende boodschap dat juist de kanslozen leiders kunnen worden. Hamilton en Obama zijn daar in de ogen van Miranda voorbeelden van. ‘In New York, you can be a new man’, is een terugkerende zin uit de productie.

Het onderliggende optimisme over migratie raakt een snaar in het Trump-tijdperk, waar het debat over muren en gesloten grenzen gaat. In Hamilton zegt revolutionair Marquis de Lafayette, Fransman van geboorte: ‘Immigrant – we get the job done!’ Miranda merkte eens op dat er steeds vaker applaus klinkt uit de zaal na die woorden. Miranda neemt Trump zelf overigens niet serieus. Hij vergeleek hem in tijdschrift Rolling Stone met een stadsduif uit New York. „Een lokaal vervelend dingetje is nu een landelijk probleem.”

Alexander Hamilton heeft volgens Miranda nooit echt de waardering gekregen die hij verdient. De meeste Amerikanen kennen hem als een querulant die zoveel ruzie maakte, dat hij nooit het presidentschap bereikte. Hamilton is tegenwoordig lang niet zo populair als zijn aartsrivaal Thomas Jefferson. Het koor zingt hem toe: ‘You could never back down. You never learned to take your time!’

Maar dankzij Hamilton is de oud-minister van Financiën een hiphopster geworden. In april behaalde Hamilton een symbolische overwinning die hem ongetwijfeld goed had gedaan, als hij nog had geleefd. Hamiltons portret op het tiendollarbiljet zou verdwijnen, om plaats te maken voor Harriet Tubman, een Afro-Amerikaanse vrouw die een hoofdrol speelde in de afschaffing van de slavernij.

Niemand leek erg rouwig om het plan, maar de afgelopen maanden kwam een sterke Hamilton-lobby op gang, geïnspireerd door de Broadway-musical. Hamilton was geen stoffige minister, was het argument, maar een profeet van het Nieuwe Amerika, dat multicultureel en tolerant is.

Minister Jack Lew van Financiën was daar gevoelig voor, en besloot op het laatste nippertje Hamilton te sparen. Oud-president Andrew Jackson, die op het biljet van twintig dollar staat, moet nu sneuvelen. Hamiltons overwinning leek te worden voorspeld door de musical: ‘There’s a million things I haven’t done. But just you wait!’

    • Guus Valk