Het instinct gaat boven het inzicht

Als ik het goed zie hebben we groeiende behoefte aan harde keuzes in onze nieuwsbeleving.

tomjanmeeus0
De reacties op het nieuws zijn voortaan het echte nieuws, en bij groot nieuws ontstaat een verlangen naar collectieve duiding. Zoals: de man die huishield in die homobar in Orlando was moslim, dus zijn daad moet met de islam te maken hebben. (En nu niet met nuances aankomen.)

Mogelijk is die daad inderdaad aan de islam als zodanig te wijten, al kun je dat ook een onverantwoorde generalisatie noemen. We weten het niet. Dus ik dacht: laat ik een testje doen. Ik bekeek de vijf massaschietpartijen met de meeste slachtoffers uit de Amerikaanse geschiedenis. Wanneer generaliseren we?

Omar Mateen staat met de vijftig doden in Orlando op een naargeestige eerste plaats. Op twee komt de student Cho (23), een Amerikaan met Zuid-Koreaanse ouders die in 2007 32 mensen doodschoot op een universiteit in Virginia. ,,Ik sterf als Jezus Christus om generaties te inspireren (-)’’, zei hij op video die hij NBC News naliet. Ik lees nergens dat zijn gedrag typisch Koreaans of christelijk was.

Op drie staat de oud-student Adam Lanza (20), die in 2012 26 mensen, waaronder twintig kinderen, doodschoot op een lagere school in Newtown, Connecticut. Zijn moeder en hij bezochten volgens The New York Post een lokale katholieke kerk. Ik zie nergens dat zijn daad aan het katholicisme is geweten.

Ik dacht: ik doe een testje. Wanneer generaliseren we?

Op vier staat de veteraan en drugscrimineel George ‘Jo Jo’ Hennard, die in 1991 in Killeen, Texas, 23 doden, vooral vrouwen, afknalde in een lunchroom. In een biografie online vond ik dat hij atheïst was. Nooit is zijn daad aan het atheïsme toegeschreven.

Op vijf staan de Amerikaan Syed Rizwan Farook en zijn vrouw, die eind vorig jaar veertien mensen ombrachten bij een overheidsdienst in San Bernadino, California. Beide waren moslim, volgens de FBI ging het om een buitenlands geïnspireerde terreurdaad.

Dus: bij moslims wijten we dit soort gruweldaden aan de islam, en bij anderen aan de schutter. Zoals we dichterbij huis de moord op Fortuyn door dierenactivist Volkert van der G. niet aan het dierenactivisme weten – maar aan Volkert.

Politici die zeker zeggen te weten dat de islam oorzaak van terreurdaden is, weten dat natuurlijk ook niet. Ze zeggen het gewoon. En ze hebben het nu zo vaak gezegd dat we het steeds makkelijker nazeggen.

Zo laten we collectief ons instinct spreken, niet ons inzicht.

    • Tom-Jan Meeus