Het Brexit-kamp wint aan kracht

Nog een week te gaan. En willen de voorstanders van een Brits lidmaatschap in de EU het referendum winnen, zullen zij alle zeilen moeten bijzetten. Het pro-Brexit-kamp wint met de dag aan stootkracht.

Phil Noble/Reuters

Het zijn niet louter de peilingen die dat aangeven – de opiniepeilers zaten er bij de Britse verkiezingen vorig jaar immers naast, dus voorzichtigheid is geboden. Noch betekent het stemadvies dinsdag vóór Brexit van The Sun, met een oplage van 1,7 miljoen ’s lands grootste krant, dat de strijd is gewonnen. De tabloid is immers al decennia eurosceptisch, en de krant schreef de afgelopen maanden naar deze keuze toe.

Dat The Sun met nog negen dagen te gaan nu al kleur bekent, betekent dat de hoofdredactie er zeker van is dat hun kiezers voor een vertrek uit de EU zijn, en dat volgens hen het momentum met Brexit is. David Cameron, het enige echt herkenbare kopstuk in het Blijven-kamp, en vorig jaar nog door de tabloid gesteund, wordt nu beschuldigd van „stupide beloftes”.

Volg het laatste nieuws over het Britse referendum via ons Brexit-blog

De toon van het hoofdcommentaar van The Sun is wel veelzeggend. Met een verwijzing naar „dictatoriaal Brussel” en de „door Duitsland gedomineerde federale staat” (het anti-Duitse sentiment is er de laatste weken niet eens meer een van onderbuik en ‘jolige’ Tweede Wereldoorlog-grappen). En met ook een directe verwijzing naar immigratie: „[Lid te] blijven betekent dat we machteloos staan massa-immigratie te beperken, waardoor lonen laag blijven, en catastrofale druk op onze scholen, ziekenhuizen, wegen en woningvoorraad ontstaat.”

Het is dat geluid dat buiten Londen, buiten de universiteitssteden, buiten Schotland en Noord-Ierland gehoor vindt. In gebieden waar economische groei niet doordringt, de voordelen van globalisering of een interne markt niet gevoeld in de portemonnee. Waar verandering aantrekkelijk klinkt, omdat het „toch niet slechter kan gaan dan nu”. En ‘take control’ een strijdkreet is.

Tot eind mei bepaalde het Blijven-kamp de agenda, vooral met economische argumenten waarom het EU-lidmaatschap voordelig was. Daarbij kon Cameron steunen op lijvige overheidsrapporten. Maar sinds purdah is ingegaan, de periode waarin ambtenaren zich van commentaar moeten onthouden om de uitslag van het referendum niet te beïnvloeden, is Blijven in het defensief.

Een roepende in de woestijn zelfs. De bewering van het pro-Brexit-kamp dat Turken massaal zullen afreizen naar het Britse eiland is fout, maar lijkt effectief. De correctie van de Blijvers – het Verenigd Koninkrijk doet niet mee aan Schengen, dus ook niet aan de visumvrije zone – wordt niet gehoord. Noch hun hevige protesten dat de claim van Vote Leave dat er dagelijks 350 miljoen pond aan Brussel wordt gestuurd, niet klopt.

Dat Blijven afhankelijk is van Cameron – kopstukken als minister van Binnenlandse Zaken Theresa May en minister van Buitenlandse Zaken Philip Hammond zijn opvallend afwezig – werkt ook niet in het voordeel van de blijvers. Allereerst omdat het referendum door de Britse pers wordt beschreven vanuit het perspectief van een machtsstrijd tussen de premier en Boris Johnson, de populaire oud-burgemeester van Londen. Niet als een gevecht om de toekomst van het land.

Ten tweede omdat de Labour-achterban Cameron niet vertrouwd. Achter gesloten deuren vertelt het Blijven-kamp dat tweederde van de Labour-stemmers nodig is voor winst. Dat de Labour-top zelf deze week voor de zoveelste maal haar Labour In-campagne opnieuw lanceerde, nu met oud-premier Gordon Brown in plaats van partijleider Jeremy Corbyn als voorman, is geen goed teken.

De grote vraag is of het voorwerk van voor purdah is blijven hangen. Denkt de kiezer in het stemhokje volgende week aan de waarschuwingen voor economische neergang? Komt de Blijver in actie nu de peilingen wijzen op een Brexit?

Bij de verkiezingen vorig jaar waren er ‘verlegen Tories’ die aan peilbureaus niet zeiden op de Conservatieven te gaan stemmen. Bij het Schotse referendum waren er ‘verlegen unionisten’, die niet durfden te zeggen dat zij tegen onafhankelijkheid waren. Zijn er nu ‘verlegen Europeanen’?

    • Titia Ketelaar