En wéér een rijtje vluchten van het bord af

pilotenstaking Piloten in drie Europese landen staken. De inzet van de werkonderbrekingen verschilt, maar onbegrip is er overal.

Passagiers op de luchthaven van Stockholm wachten op informatie over hun vlucht. De staking van 400 Zweedse SAS-piloten begon vrijdag. Foto Soren Andersson / AP

Het is een Europese trend deze week: stakende piloten. Vrijdag begonnen de Zweedse piloten van SAS aan een meerdaagse actie, van zaterdag tot en met dinsdag staakt een kwart van de piloten van Air France en dinsdag leggen ook de Nederlandse piloten van easyJet tussen 06.00 en 14.00 uur het werk neer. Dat betekent opnieuw een dag met veel overlast voor reizigers en veel extra kosten voor de luchtvaartmaatschappijen.

De kosten – voor Air France staat de teller na vier dagen op naar schatting 20 miljoen euro – bestaan niet alleen uit gemiste inkomsten, maar ook uit het regelen van alternatieven. De drie gedupeerde maatschappijen proberen hun vluchten zoveel mogelijk door te laten gaan, of passagiers om te boeken naar gelieerde maatschappijen. SAS moest desondanks sinds vrijdag 650 vluchten annuleren, vooral binnen Scandinavië. Air France verwacht voor dinsdag opnieuw 20 procent van de vluchten te moeten annuleren.

EasyJet denkt veel van de 23 vluchten vanuit Amsterdam te kunnen uitvoeren. Of dat gebeurt met van elders ingevlogen piloten, zoals pilotenbond VNV beweert, wil de woordvoerder niet bevestigen. „We kijken naar manieren om het schema vast te houden.” Staken is bijzonder bij de budgetmaatschappij, de laatste keer dat piloten staakten was in 2004, in Portugal. Van de 73 in Amsterdam gestationeerde piloten, bijna allen Nederlanders, zijn 62 lid van vakbond VNV.

Vergoeding voor schoenen

Staken voor betere arbeidsvoorwaarden, door mensen die twee tot drie ton per jaar verdienen? De gunst van de publieke opinie zullen piloten niet snel winnen. De buitenwereld, inclusie hun werkgevers, ziet een beroepsgroep die zich verzet tegen aanpassing aan nieuwe economische omstandigheden en bedrijfsmodellen in de luchtvaart, met harde concurrentie op loonkosten.

De maatschappijen weten de publieke opinie te bespelen: volgens SAS eisen de piloten onder meer een maandelijkse standaardvergoeding van 800 dollar voor schoenen en zonnebrillen. De Zweedse piloten – hun Noorse en Deense collega’s bereikten wel een akkoord – sloegen een aanbod van 2,2 procent salarisverhoging af, ze willen 3,5 procent.

Bij easyJet draait het volgens de VNV om drie onderdelen uit de cao voor piloten van de sinds mei 2015 op Schiphol gevestigde basis. De vergoeding bij ziekte schiet tekort, de werkroosters zijn te zwaar en de werkgeversbijdrage voor pensioenen te laag. Het salaris van de Nederlandse easyJet-piloten ligt volgens de vakbond 20 tot 25 procent lager dan het gemiddelde pilotensalaris van easyJet. VNV-voorzitter Steven Verhagen: „EasyJet wil voor een dubbeltje op de eerste rang zitten.”

Volgens easyJet heeft de maatschappij al veel tegemoetkomingen gedaan en waren ze nog volop in gesprek over de cao. Uitnodigingen aan de VNV om weer aan tafel te gaan, blijven volgens easyJet onbeantwoord.

SJET

Brief van kabinet

Bij Air France gaat het niet primair om geld, maar om de werkverdeling met zustermaatschappij KLM. Franse pilotenbonden, niet gesteund door hun collega’s van de VNV, willen ‘herstel van het evenwicht’ tussen Frankrijk en Nederland. Recente groei van het KLM-netwerk botst met afspraken over een ‘evenwichtige ontwikkeling’ van de twee maatschappijen en hun luchthavens, Schiphol en Charles de Gaulle.

In Nederland wordt die eis door media, KLM’ers en Kamerleden vertaald als: de Fransen willen ons succes inpikken en KLM-vluchten overhevelen naar Parijs. Minister Dijsselbloem (Financiën, PvdA) en staatssecretaris Dijksma (Infrastructuur en Milieu, PvdA) schrijven in een maandag naar de Tweede Kamer gestuurde brief dat die angst onterecht is.

„Ook de Franse overheid is met ons van mening dat er geen sprake kan zijn van dat problemen bij het ene bedrijfsonderdeel worden opgelost ten koste van rendabele activiteiten bij het andere onderdeel.”

Groei moet door de beide maatschappijen zelf worden verdiend, schrijven de twee bewindslieden, door kosten te besparen en de productiviteit te verhogen. De komende weken moet blijken of de Franse piloten en de nieuwe topman van Air France-KLM die op 4 juli aantreedt, Jean-Marc Janaillac, er ook zo over denken. Ze zijn de afgelopen dagen in ieder geval gewaarschuwd voor de Nederlandse publieke opinie.

    • Mark Duursma