Berlusconi moet aan z’n hart denken

Silvio Berlusconi ondergaat vandaag een hartoperatie. Het einde van zijn politieke carrière lijkt nu echt nabij. Maar een opvolger is er niet.

Is de herfst van de patriarch nu echt voorbij? Deze dinsdag zou Silvio Berlusconi een openhartoperatie ondergaan, om een hartklep te vervangen. Zijn vertrouwensarts was openhartig voor de periode daarna: een maand revalidatie, maar „ik raad hem af om weer als politiek leider terug te keren”.

En is het toeval voor een man die zijn politieke discours altijd vol metaforen uit het voetbal stopte en er steeds voor heeft gezorgd dat de successen van zijn club AC Milan ook op hem als politicus afstraalden: woensdag verloopt een eerste deadline waarvoor de club moet besluiten over een bod van 500 miljoen euro door een groep Chinese investeerders.

Berlusconi is nu 79 jaar. Ondanks die hoge leeftijd was hij tot vorige week nog steeds een van de hoofdrolspelers op Italiaans rechts.

Concurrentie op rechts

De aanhang van zijn partij slonk, er was een kleine groepje dissidenten dat besloot met de centrum-linkse regering te gaan samenwerken, en er kwam concurrentie op rechts in de vorm van Matteo Salvini, de leider van de Lega Nord die ervan droomt een Italiaanse Marine Le Pen te worden.

Desondanks was hij een onbetwiste poot in wat nu de Italiaanse politieke driehoek is gaan heten, met de Democratische Partij van premier Renzi en de Vijfsterrenbeweging van komiek Beppe Grillo als de twee andere belangrijke punten. Mede door heel goed op zijn eten te letten leek hij redelijk fit. En had hij niet een vriendin van een halve eeuw jonger?

Dat was het beeld tot begin vorige week. Toen zei zijn lijfarts Alberto Zangrillo dat onderzoek na wat vage klachten over vermoeidheid had uitgewezen dat Berlusconi een defecte aortaklep had en snel geopereerd moest worden. Er werd een halve verdieping van het San Raffaele-ziekenhuis in Milaan voor hem en zijn entourage ingeruimd en er werden voorbereidingen getroffen voor een nieuw hartoperatie: hij had al een pacemaker.

Wie anders, dochter Marina?

Dat vergrootte de politieke onrust op rechts nog meer. Hoe nu verder? Berlusconi mag dan vorige maand nog wel geroepen hebben dat hij als lijsttrekker goed zou zijn voor 35 procent van de stemmen, eigenlijk geloofde niemand dat nog. Een tachtiger als lijsttrekker, volgend jaar of in 2018? Maar wie dan anders?

Sinds hij in 1994 de politiek in ging, heeft Berlusconi Italiaans rechts verenigd en een gezicht gegeven. Dat heeft bijgedragen tot helderheid voor de kiezer en de vorming van twee grote politieke blokken – totdat Grillo daar in 2013 een derde blok met een kwart van de stemmen aan toevoegde. Maar de afgelopen jaren zijn er veel grote en kleine scheuren in dat rechtse blok gekomen, zonder dat Berlusconi daar veel aan heeft gedaan of kunnen doen.

Af en toe leken er kroonprinsen op te komen, maar die kregen nooit veel ruimte van de grote baas. Er is absoluut geen opvolger zichtbaar. Berlusconi’s partij Forza Italia ruziet onderling en ruziet met andere partijen op rechts. Bij de burgemeestersverkiezingen in de grote steden, waarvan zondag de tweede ronde is, speelt Forza Italia alleen in Milaan een rol van betekenis. Volgens berichten in de Italiaanse pers hebben zijn dochter Marina en zijn boezemvriend Fedele Confalonieri de regie overgenomen. Dat betekent: geen politiek. Zoals Confalonieri zei: „Silvio moet nu aan zichzelf denken.”

    • Marc Leijendekker