Russische hoolies zijn veel fitter dan dronken Engelse fans

Rusland kent een uitgebreide hooligancultuur. De politie lijkt er amper vat op te krijgen.

‘Hooligans ontlenen hun autoriteit tegenwoordig aan het trainen in de fitnessclub”, zegt Ivan Katanajev, aanhanger van Spartak Moskou. „Jongens ontwikkelen hun lichaam, leven gezond, drinken niet en gebruiken geen drugs.”

Katanajev is een van de Russische hooligans die aan het woord komen in Harde kern van Vladimir Kozlov. Ze vertellen in het boek uit 2008 over het Russische voetbalgeweld. „Het huidige hooliganisme is een stuk georganiseerder dan in de jaren negentig”, zegt Katanajev. „De spontane vechtpartijen (...) maakten plaats voor battles, aangekondigde confrontaties.”

In 2012, bij het EK in Polen en Oekraïne, kreeg Europa te zien waartoe de Russische hooligans in staat waren. Voor de wedstrijd Polen-Rusland waren er in Warschau massale vechtpartijen tussen Russische en Poolse fans. Afgelopen weekend ging het tussen Rusland en Engeland. Op het veld bleef het gelijk (1-1), maar op de tribunes en in de straten van Marseille maakten de veel fittere Russische hoolies korte metten met de dronken Engelse fans.

‘Hooligan’ (‘choeligán’), is een normale term in het Russisch, al is de betekenis ruimer dan het Engelse woord waarvan het is afgeleid. Choeliganstvo (‘vandalisme’) komt zelfs voor in het Russische wetboek van strafrecht. Rusland kent een uitgebreide hooligancultuur, ook wel ‘okolofoetbol’ genoemd, wat zoiets betekent als ‘rond het voetbal’.

De belangrijkste groepen zijn die van de Moskouse clubs (CSKA, Spartak Lokomotiv, Dinamo) en Zenit Sint-Petersburg. Alleen al Spartak heeft tien supportersgroepen, verdeeld over twee ‘allianties’, vertelt een anonieme hoolie in Kozlovs boek.

Behalve het aanmoedigen van hun team houden de ‘firma’s’ zich vooral bezig met vechten tegen andere hooligans. In mei nog werden bij ongeregeldheden in Kazan 22 supporters van CSKA opgepakt. In 2007 vielen bij een massale vechtpartij tussen aanhangers van CSKA en Spartak zelfs drie doden.

De Russische firma’s hebben van oudsher nauwe banden met nationalistische bewegingen die dromen van een Groot-Rusland. Tot enkele jaren geleden werd de nationalisten weinig in de weg gelegd. Het Kremlin zag in nationalistisch rechts een nuttig tegenwicht tegen de liberale oppositie.

Recentelijk treden de autoriteiten harder op tegen nationalisten, en zijn enkele leiders in de cel beland. Op het hooliganisme lijkt de politie echter niet veel vat te krijgen. Door grootschalige inzet van politie en zelfs het leger wordt de situatie tijdens wedstrijden onder controle gehouden. Net als in andere landen verhuist het geweld daardoor naar buiten het stadion.

In Rusland werd vrij gelaten gereageerd op het geweld in Marseille. De meeste aandacht ging uit naar de mogelijke gevolgen voor het Russische elftal: de UEFA heeft gedreigd Engeland en Rusland uit het toernooi te gooien als het supportersgeweld aanhoudt.

    • Steven Derix