Opeens is iedereen trots op de JSF

Arjen van Veelen schrijft wekelijks over een nieuwsfoto. Vandaag: de slimme campagne rond de JSF

Foto Frank Crébas

De JSF vloog een rondje over Nederland om de hearts and minds van ons, belastingbetalers, te winnen. Er vloog een F16 mee met een fotograaf van Defensie die reclamebeelden schoot. Op de achtergrond zag je steeds een glimp van Hollandse glorie, zoals de molens van de Kinderdijk, het strand van Scheveningen, de grachten van Amsterdam. Op de voorgrond zag je de straaljager die het weliswaar niet goed doet, maar wel heel duur is.

De boodschap van dit reclamevliegtuig? Dat we in een prachtig land wonen, zo prachtig als dit prachtige toestel. Defensie deelde deze ansichtkaarten uit aan wie maar wilde. En vele kranten zetten ze op de voorpagina’s. Het ANP had zelfs verslaggevers gestuurd om foto’s te maken van mensen die foto’s maakten van de laag overscherende meteoor.

Twitter avatar BertdeSmit CDT NLD F-35 OT&E HET Team verantwoordelijk voor het communicatieplan #F35 en een perfecte uitvoering! Dank voor de goede samenwerking https://t.co/1xqpn15LsH

Overal stonden wuivende landgenoten, als je Defensie mocht geloven. De vlieger van de F35, kolonel Bert de Smit, sloeg het allemaal gade vanuit de cockpit: „Het was mooi om op al die markante plekken groepen mensen te zien kijken. Mooi ook dat mensen nu met eigen ogen het toestel konden zien dat de komende jaren voor veiligheid vanuit de lucht gaat zorgen.”

Opmerkelijk hoe makkelijk zoiets lijkt te gaan. Twee jaar terug was de JSF nog een alom erkende miskoop, een flutvliegtuig dat we nu eenmaal moesten kopen, als koppelverkoop bij de Pax Americana. Technisch gezien is het dat nog steeds, sterker nog: een paar maanden terug verscheen er nog oude en nieuwe gebreken.

Het zou dus begrijpelijk zijn geweest als sommige Nederlanders met katapulten of luchtbuksen dat wantoestel uit de lucht hadden proberen te halen. Maar dat gebeurde niet. Natuurlijk waren er wat mensen hier en daar die dachten: dit had een bataljon wijkverplegers kunnen zijn. Of een symfonie-orkest. Of: hier vliegen tientallen lokale bibliotheekjes voorbij.

Maar nog meer Nederlanders onthaalden de JSF zoals we in 1945 de Amerikaanse bevrijders onthaald hadden. Tijdens de luchtmachtdagen in Leeuwarden was er een incident: een vrouw die verf gooide op een model van de F35. Maar getuige Twitter zijn de meeste Nederlanders gewoon trots op de #F35naarNL. En er stonden dit weekend files naar Leeuwarden vanwege honderdduizenden bezoekers die de F35 wilden zien. Topdrukte, zei de NOS.

De JSF vloog een rondje over Nederland om de hearts and minds van ons, belastingbetalers, te winnen

Wat verklaart die omarming? Misschien, als je jaren hoort dat dat toestel helemáál niks kan, dan is het al een stunt als je ’m überhaupt echt voorbij ziet vliegen. Of misschien zijn Nederlanders gewoon enthousiaster geworden van oorlogsmateriaal. Maar waarschijnlijker lijkt: we leven in tijden waarin feiten er minder toe doen dan beeldvorming.

Toen de F16 — de alom geprezen voorganger van de F35 — voor het eerst naar Nederland kwam, was er helemaal niks voor de bevolking georganiseerd. Dat zei voormalig jachtvlieger Steve Netto tegen het Algemeen Dagblad, in een artikel over de pr achter de F35 (‘Hoe Defensie ons van de nieuwe straaljager laat houden’ (Blendle)).

Het nieuwe vliegtuig binnengehaald met een zorgvuldig geregisseerd mediaplan. Er was een livestream; de minister van Defensie was in een Gulfstream het laatste stukje meegevlogen; er waren interviews geregeld met piloten in televisieshows. En de F35 deed dus een succesvol ‘rondje Nederland’.

Het heet dus ook geen JSF meer, aan die naam kleefde te veel schaamte, te veel debacle. Het ding heette nu F35, zo heeft Defensie dat ingestoken, met succes.

De vlieger die de F35 tijdens dat rondje vloog twitterde een foto van een groep voornamelijk vrouwen in groen camouflage-tenue. ‘Het team verantwoordelijk voor het communicatieplan #F35’. Communicatiemedewerkers in camouflagepak — daar kun je uren over nadenken. Moet je jezelf camoufleren als je in de pr zit? Of is alle oorlog een kwestie van communicatie geworden?

Met goede pr kun je oorlogen winnen. Met goede pr heb je helemaal geen goed vliegtuig nodig.

De F16 was een superieur vliegtuig dat zonder bombarie werd gepresenteerd. De JSF rammelt, maar wordt dankzij een slimme campagne enthousiast omarmd.

    • Arjen van Veelen