Laat fanatici niet de angst voor open samenleving exploiteren

Opnieuw hangen op Amerikaanse overheidsgebouwen vlaggen halfstok. Opnieuw moest president Obama het land toespreken na een dodelijke schietpartij. Dit keer vielen de slachtoffers niet in een bioscoop, op een legerbasis, een universiteitscampus of een basisschool. De dodelijkste schietpartij op Amerikaans grondgebied had gisteren plaats vlak voor sluitingstijd in een dansclub voor homo’s in Orlando in de staat Florida. Vijftig mensen kwamen om.

De dader is een man van 29 jaar oud die zwaarbewapend naar de club was gereden, 150 kilometer van zijn woonplaats. In Californië werd diezelfde dag een man aangehouden met een soortgelijk arsenaal, die zei op weg te zijn naar een gay parade.

Homo zijn is in veel landen ter wereld levensgevaarlijk. In Amerika kunnen zij gelukkig in vrijheid hun identiteit vieren. Maar dit was niet alleen een aanval op de homoseksuele gemeenschap. Het werkelijke doelwit was de open westerse samenleving waarin gezichtspunten, geloven, en manieren om lief te hebben naast elkaar kunnen bestaan. En waar ideeën ook in vrijheid kunnen worden bestreden. Met woorden.

Omar Mateen, geboren in New York uit Afghaanse ouders was ‘onstabiel’ en – nóg een déjà vu – een bekende van de politie. Opnieuw blijkt hoe moeilijk het is de echte lone wolfs van de potentiële lone wolfs te scheiden. Opnieuw ook blijkt het schrijnende gemak waarmee iemand een vuurwapen kan kopen (en daarmee een nachtclub kan binnenlopen). De dader beschikte over een (semi-)automatisch wapen met een extra groot magazijn.

De op Republikeinse tegenstand gestrande pogingen van president Obama om de vuurwapenwetgeving te verscherpen horen tot de grote teleurstellingen van zijn twee termijnen. „Niets doen is ook een besluit”, verzuchtte hij gisteren, terecht.

Reden voor de FBI om Mateen te volgen waren diens vermeende sympathieën voor islamitische terreur. Hoe hard die connectie is moet nog steeds blijken. Islamitische Staat, dat eerder heeft opgeroepen tot aanvallen op westerse burgers, verwelkomde de moordpartij in elk geval meteen.

Ook de Republikeinse presidentskandidaat Donald Trump zag, helaas net zo voorspelbaar, een kans de schietpartij langs dezelfde lijnen te exploiteren. Dit bewees, zei hij, het gelijk van zijn waarschuwingen tegen de islam en hij herhaalde zijn oproep de grenzen voor moslims te sluiten. Het is de makkelijkste reactie, die toegeeft aan angst en argwaan en die neerkomt op het sluiten van de open samenleving. Dat zou een geschenk zijn aan fanatici van elke kleur, binnen en buiten Amerika.