Hillary Clinton, de Melkert van de VS

Vier dagen na de aanslagen van 11 september 2001 zit Pim Fortuyn in het televisieprogramma Business Class van zijn vriend Harry Mens. Zijn stem slaat over en hij kan zijn bovenlijf moeilijk binnen beeld houden. De varen achter hem zwiept heen en weer. „Ik ben er heel emotioneel over”, zegt hij.

Kort daarvoor heeft Fortuyn zijn kandidatuur voor het lijsttrekkerschap van Leefbaar Nederland bekendgemaakt. De reacties in de pers variëren van argwanend tot zuur. Drie kranten spreken van een ‘volksmenner’ en een ‘charlatan’. Volgens opiniepeilingen blijft de nieuwe partij steeds op drie zetels hangen. Als ik Fortuyn spreek, klaagt hij: „Ik word niet serieus genomen.”

Harry Mens vraagt hem voor de camera waar Fortuyn dan zo emotioneel over is. Al die vaders en moeders, vrienden die die avond niet zijn thuisgekomen. „Je mag niet alle moslims veroordelen, maar het islamitische geloof is de grootste bedreiging voor de wereldvrede.”

En dan betrekt hij de aanslagen in één moeite door op Nederland. „We moeten weten wat er gebeurt in die moskeeën, in al die organisaties. Niet om het te verbieden, maar te weten wat er gepreekt wordt. Als ze beginnen te vertellen dat wij minder dan honden en varkens zijn. Dat onze vrouwen hoeren zijn. Dat is het begin van het terrorisme.”

Fortuyn schoot in de peilingen omhoog na 11 september

Het is voor het eerst sinds Fortuyn zijn politieke ambities bekend heeft gemaakt dat hij zich over de islam uitlaat. De dagen daarna echoot zijn standpunt in de dagbladen en in de nieuwsrubrieken. In de eerstvolgende poll staat Fortuyns partij ineens op tien zetels.

De aanslag in een gayclub in Orlando, gepleegd door een Amerikaan van Afghaanse afkomst, heet de grootste schietpartij in de Amerikaanse geschiedenis te zijn. „Appreciate the congrats for being right on radical Islamic terrorism”, twitterde Donald Trump gisteren. „Maar ik wil geen felicitaties, ik wil hardheid & waakzaamheid. We moeten slim zijn!”

Je moet altijd voorzichtig zijn met grote woorden vlak na een op het eerste oog grote gebeurtenis, maar je moet het effect ervan ook nooit onderschatten. Als één vergelijking zich opdringt is het deze: de aanslag in Orlando is vanuit het gezichtspunt van de Amerikaanse kiezer evengoed het doorslaggevend bewijs voor de geloofwaardigheid van Trump, als 11 september 2001 in Nederland Fortuyn vooruitblies.

En op het moment dat Fortuyn zich uitsprak over het moslimterrorisme, had de sterke Wim Kok net zijn aftreden bekendgemaakt. De PvdA-leider wees Ad Melkert aan als zijn opvolger. Deze week zegde scheidend president Obama Hillary Clinton zijn steun toe.

    • Jutta Chorus