Een rel die de fundamenten van de rechtsstaat raakte

Geldermalsen

Vijf mannen zijn veroordeeld voor hun aandeel in de rellen tegen de komst van asielzoekers, afgelopen december.

Rellen breken uit bij het gemeentehuis van Geldermalsen. Foto Jeroen Jumelet/ANP

Drie mannen die in december 2015 hekken omver trokken en blikjes, stenen en vuurwerk naar de raadszaal in Geldermalsen gooiden, zijn volgens de rechter niet alleen relschoppers. Ze hebben ook de democratische orde verstoord. De zaal moest worden geëvacueerd. Raadsleden en burgemeester werden haastig naar het politiebureau overgebracht, een unicum in de naoorlogse geschiedenis.

„Dit raakt de Nederlandse samenleving diep in de fundamenten van onze rechtsstaat”, stelde de rechtbank in Arnhem maandag. Ze oordeelde inzake een strafzaak tegen vijf mannen. Een demonstratie tegen een gemeentelijk plan om 1.500 asielzoekers tien jaar lang te huisvesten, liep toen volledig uit de hand. Tientallen demonstranten wilden de raadszaal binnen. Om de woedende menigte op afstand te houden, moest de politie waarschuwingsschoten lossen.

Drie van de vijf die in Arnhem terechtstonden hadden de raadsvergadering „uiteengejaagd”, aldus de rechtbank – een term uit artikel 124 van het Wetboek van strafrecht. Een vierde man werd hiervan vrijgesproken. De vijfde was alleen openlijke geweldpleging te laste gelegd.

Vier mannen, in leeftijd variërend van 20 tot 53 jaar, kregen straffen van twee tot zes maanden cel, waarvan delen voorwaardelijk. Eén veroordeelde kreeg een werkstraf van 100 uur. Twee van de vijf moeten schadevergoedingen aan agenten betalen die tijdens de rellen gewond zijn geraakt. Tegen de relschoppers was twee weken geleden tot een jaar celstraf geëist.

Waarom werden juist deze mannen eruit gepikt? Er was immers door tientallen mensen het nodige gegooid, aan hekken getrokken, en naar de politie geschreeuwd?

De officier van justitie gaf twee weken geleden in zijn requisitoir een aantal criteria. Die onderscheiden volgens hem de ‘gewone’ relschopper van de wat minder courante verstoorder van de democratische orde.

Kortgezegd kwam het op vijf dingen neer: „Het meerdere keren opentrekken van hekken.” „Het niet meer terugwillen achter de hekken.” „Geüniformeerde politie dwingen zich terug te trekken voor de ingang [van het gemeentehuis] om de toegang tot het gemeentehuis te beletten.” „Het bekogelen van geuniformeerde politiemensen.” „De komst van de mobiele eenheid noodzakelijk maken.”

Het OM concludeerde: „De bewegingen” die de mannen „richting gemeentehuis” hadden gemaakt, hadden ervoor gezorgd dat de raadsvergadering uiteengejaagd werd. De rechter volgde deze redenering in drie van de vier gevallen.

    • Kees Versteegh