Vlucht naar veilige havens om Brexit

Brits referendum De koers van het Britse pond laat grote schommelingen zien en Europa is kwetsbaar voor een Brexit. Beleggers dekken zich in en zoeken houvast.

‘Opkomende landen’, dat zijn China, India, Mexico, Peru. Maar het Verenigd Koninkrijk? Nee. Toch gedraagt de munt van dit rijke westerse land, het pond, zich nu als een munt van een opkomend land. Ten opzichte van andere valuta – de Amerikaanse dollar, de euro, de yen – laat de koers van het pond ongebruikelijk grote schommelingen zien. De reden: onzekerheid over een Brexit.

De koers van het pond in euro’s bijvoorbeeld zakte bijvoorbeeld van 1,32, eind mei, naar 1,27 op 6 juni, om daarna weer op te veren richting de 1,28. Bijna elke dag zijn er wel grillige bewegingen heen en weer, ook wel ‘volatiliteit’ genoemd.

Bij valuta van opkomende landen is die volatiliteit vaak een uiting van politieke instabiliteit. Chris Scicluna, hoofd economisch onderzoek bij de Japanse zakenbank Daiwa Capital in Londen, ziet nu dezelfde factoren een rol spelen in het Verenigd Koninkrijk. Hij wijst tegenover persbureau Bloomberg op het „verhoogde binnenlands-politieke risico”.

Dat risico betreft het referendum van 23 juni over de vraag of het Verenigd Koninkrijk lid moet blijven van de Europese Unie. Als de Britten besluiten de EU te verlaten, ontstaat grote onzekerheid over de handelsbetrekkingen tussen de Britten en het continent en ook tussen de Britten en de rest van de wereld, want nu nog valt het Verenigd Koninkrijk onder EU-handelsverdragen. Die onzekerheid zal zich volgens de meeste banken en vermogensbeheerders vertalen in minder investeringen en lagere groei of zelfs een recessie in het Verenigd Koninkrijk.

Vandaar dat de koers van het pond nauw samenhangt met opiniepeilingen. Afgelopen maandag bijvoorbeeld daalde het pond met anderhalve cent ten opzichte van de dollar, nadat twee peilingen een meerderheid voor Brexit hadden getoond.

Grillig pond is teken nervositeit

Sinds december, toen de kans toenam dat de Britten snel een EU-referendum zouden houden, is de koers van het pond ten opzichte van een mandje van belangrijke valuta gedaald met zo’n 10 procent. Als de Britten daadwerkelijk besluiten tot een Brexit, kan nog eens zo’n duikvlucht plaatsvinden – maar dan veel abrupter en misschien nog groter.

Daar verzekeren beleggers zich tegen, onder meer via ‘putopties’, waarbij je het recht koopt om het pond voor een bepaalde vastgestelde prijs te verkopen (ook als de koers daar onder zakt).

Dure verzekeringen

De prijs van die verzekeringen zijn rap tempo opgelopen. Dat is te zien in de tweede grafiek hiernaast. De index laat de mate van volatiliteit zien die beleggers verwachten binnen één maand. Het niveau van verwachte volatiliteit ligt nu hoger dan tijdens de financiële crisis.

Een koersval van het pond na het referendum zit in de prijs van de opties. „Opties die aflopen vóór 23 juni zijn geprijsd op veel minder bewegingen [in de koers] dan die aflopen net ná 23 juni”, zegt Tobias Hekster van vermogensbeheerder True Partner Capital tegen Bloomberg.

Niemand in de trading rooms weet wat de Britten zullen stemmen. Een geaggregeerde peiling, met daarin het gemiddelde van zes peilingen, suggereerde begin deze week dat het ‘Blijven’ en het ‘Verlaten’- kamp precies gelijk op lagen. Vrijdag lag het ‘Blijven’-kamp voor met één procentpunt. Uit de monden van beleggers en bankiers klinkt het vaak dat ze meer vertrouwen op de bookmakers, de Britse wedkantoren als Ladbrokes. Daar wordt tenminste echt geld ingezet op voorspellingen – iets waarmee de belegger van nature affiniteit voelt. De oddschecker van Bloomberg, gebaseerd op de wedkantoren, schat de kans op een Brexit nogal laag in, nu op 28 procent. Maar hoe sterk de politieke antenne van al die gokkers is ontwikkeld, moet nog blijken.

Besmetting naar continent

Een Brexit zal niet alleen de Britten raken, maar ook de EU. Er kunnen, zoals de Duitse minister van Financiën Wolfgang Schäuble afgelopen week zei, ook in andere EU-landen referenda worden gehouden. Europese desintegratie ligt op de loer.

Is dit zichtbaar op de financiële markten? Opvallend is dat Europese aandelenmarkten slechter presteren dan de Amerikaanse. De Europese Stoxx 600-index ligt ruim 5 procent onder het niveau van begin dit jaar, de Amerikaanse S&P 500 juist ongeveer 2,5 procent daarboven. Dit terwijl de economische groeiverwachting in Europa is gestegen en die in de VS juist is gedaald. Het Brexit-risico speelt mee, aldus analisten tegenover Bloomberg. Amerikaanse beleggers hebben dit jaar 36 miljard dollar teruggetrokken uit Europese aandelenfondsen, volgens Bank of America.

Wat nu gedaan, belegger? Een bekende reactie is de vlucht naar veilige havens. Dat is nu niet zozeer de euro, want een Brexit kan ook de eurozone gaan raken. Wel de Zwitserse frank, waarvan de koers de afgelopen week 1,5 procent steeg. En staatsobligaties van Duitsland, waarop de rentes afgelopen week tot historisch lage niveaus daalden. De rente op een Duitse 10-jaarsobligatie nadert de nul. Het verschil met rentes op Zuid-Europese staatsleningen (de spread) loopt op. Daarin ligt de calculatie van beleggers besloten dat het Duitsland wel, en de kwetsbare eurolanden Italië en Spanje minder bestand zouden zijn tegen de gevolgen van een Brexit.

    • Mark Beunderman